Shqipëria konsumon, por nuk prodhon: 410 miliardë lekë deficiti tregtar në 9 muaj

Shqipëria ka një deficiti tregtar prej 410 miliardë lekë në 9 muaj, sipas të dhënave të INSTAT-it. Kjo tregon se vendi konsumon më shumë mallra se ajo që prodhon. Industria e tekstileve dhe këpucëve vazhdon të humbasë terren, ndërsa ekonomia shqiptare mbëhet e më e varur nga prodhimi i huaj.

Gjatë shtatorit, Shqipëria importoi mallra me vlerë 78,6 miliardë lekë, ndërsa eksportoi 31,2 miliardë lekë. Për çdo 100 lekë mallra që hynë në vend, Shqipëria shiti jashtë vetëm 40 lekë. Diferenca arriti në 47,3 miliardë lekë brenda një muaji.

Eksportet u rritën me 14,8% krahasuar me shtatorin e vitit të kaluar, një zhvillim pozitiv që, megjithatë, fsheh një problem të rëndësishëm në strukturën e ekonomisë. Grupi i mineraleve, lëndëve djegëse dhe energjisë elektrike dha 12,8 pikë përqindjeje nga rritja e përgjithshme e eksporteve, ndërsa industria e tekstileve dhe këpucëve ndikoi negativisht me 5,5 pikë përqindjeje.

Kjo tregon se rritja e eksporteve mbështetet ndjeshëm te mineralet dhe energjia, ndërsa një nga industria tradicionale të vendit vazhdon të humbasë terren. Fasoneria, e cila për vite ka siguruar punësim dhe të ardhura për mijëra familje shqiptare, po përballëhet me vështirësi konkurruese. Forcimi i lekut, kostot e prodhimit dhe dobësimi i kërkesës nga tregjet evropiane janë faktorë që mund të kenë ndikuar në këtë situatë.

Edhe tregtia me Italinë, një nga partnerët kryesorë ekonomike të Shqipërisë, jep sinjale shqetësuese. Gjatë shtatorit, eksportet drejt tregut italian ranë me 4%, ndërsa ato drejt Kosovës u rritën me 22,5% dhe drejt Greqisë me 13,9%.

Dobësimi i eksporteve drejt Italisë ka rëndësi të veçantë për ndërmarrjet shqiptare që punojnë me porosi nga kompanitë italiane. Ndërkohë, ekonomia shqiptare vazhdon të mbështetet fuqishëm te konsumi, ndërtimi dhe shërbimet, sektore që përdorin edhe mallra dhe pajisje të importuara. Rritja e tyre nuk garanton automatikisht zgjerimin e industrisë prodhuese vendase.

Deficiti tregtar nuk përfaqëson humbje të drejtpërdrejtë të buxhetit të shtetit. Shqipëria siguron të ardhura valutore edhe nga turizmi, shërbimet, remitancat dhe investimet e huaja. Megjithatë, hendeku i vazhdueshëm mes importeve dhe eksporteve tregon kufizimet e kapacitetit prodhues dhe konkurrues të ekonomisë.

Këtu lind edhe përgjegjësia e qeverisë. Pas më shumë se një dekade në pushtet, Edi Rama duhet të japë përgjigje se çfarë ka bërë politika e tij ekonomike për të zgjeruar prodhimin industrial, për të mbështetur eksportuesit dhe për të krijuar vende punë në sektorët që prodhojnë mallra.

Shqipëria ka të drejtë të zhvillojë turizmin dhe ndërtimin, por nuk mund ta mbështesë të ardhmen ekonomike vetëm te këta sektorë. Një ekonomi konkurruese kërkon industri, bujqësi prodhuese, teknologji dhe investime që krijojnë produkte me vlerë të shtuar. Shifrat e INSTAT-it japin një paralajmërim të qartë: Shqipëria po rrit eksportet, por vazhdon të importojë rreth dy herë e gjysmë më shumë mallra sesa eksporton. Pa një politikë serioze për prodhimin vendas, ky hendek rrezikon të mbetet një nga dobësitë kryesore të ekonomisë shqiptare.