KGB-ja ndërton kompleks mbi varrezat historike katolike në Minsk

Paval Khadzinski, një besimtar katolik, kujton se kur pranë kishës së Shen Rokut në Minsk u ndërtua një kënd lojërash, besimtarët shpresonin që aty të krijohej edhe një park i gjelbër. Por, në vend të tij, sot ndodhet një kantier i madh ndërtimi, që zë një pjesë të konsiderueshme të varrezave historike.

Këto varreza kishin mbijetuar pjesërisht edhe gjatë periudhës sovjetike, kur disa pjesë të tyre ishin shkatërruar ose shfrytëzuar për ndërtim. Qeveria e udhëheqësit autoritar bjellorus, Aleksandr Lukashenko, dha shumë pak informacione për projektin.

Pamjet satelitore të vitit 2025 tregonin një gropë të madhe ndërtimi, ndërsa deri në shkurt të vitit 2026 aty u ngrit struktura e një ndërtese. Në disa dokumente zyrtare, objekti përmendet vetëm si "ndërtesë shumëfunksionale", ndërsa në të tjera nuk përmendet fare.

Shërbimi i Bjellorusisë i Radios Evropa e Lirë arriti të sigurojë dokumente të projektit dhe bisedoi me disa persona që kishin njohuri për ndërtimin. Nga këto të dhëna u zbulua se në vendin e ish-varrezave po ndërtohet një kompleks i madh për Akademinë e Sigurisë Kombëtare të KGB-së, agjencisë kryesore të sigurisë në Bjellorusi, e njohur për praktikat e saj represive.

Radio Evropa e Lirë zbuloi gjithashtu se ndërtimi po realizohet në bazë të një dekreti që duket se është nxjerrë në fshehtësi nga Lukashenko. Ky dekret u mundësoi autoriteteve të anashkalojnë një sërë ligjeve që janë ende në fuqi dhe që synojnë mbrojtjen e varrezave dhe vendeve të tjera me rëndësi historike.

Ndërtimi po realizohet në një kohë kur presioni ndaj Kishës Katolike në Bjellorusi vazhdon, pavarësisht shenjave të përmirësimit të marrëdhënieve mes Polonisë, me popullsi kryesisht katolike, dhe Bjellorusisë, ku mbizotëron krishterimi ortodoks.

Që nga fillimi i këtij viti, së paku 20 priftërinj katolikë polakë u ndaluan të ushtrojnë shërbimin fetar ose u detyruan të largohen nga Bjellorusia. Shumë priftërinj polakë kishin shkuar në Bjellorusi për të ndihmuar në ringjalljen e komuniteteve katolike, pas dekadash shtypjeje gjatë periudhës sovjetike.

"Ne kemi një dekret presidencial", tha Yuliya Serada, kryeinxhiniere e projektit të ndërtimit, kur u pyet se si ishte lejuar realizimi i tij, pavarësisht ligjeve që mbrojnë zonën historike.

Në përgjigje të pyetjeve të tjera, Serada tha se statusi i zonës si vend i mbrojtur nuk kishte ndryshuar. Kjo sugjeron se dekreti presidencial ka mundësuar përjashtime nga kufizimet ligjore për këtë projekt.

Ajo tha gjithashtu se inxhinierët nuk kishin planifikuar kryerjen e punimeve arkeologjike, që zakonisht kërkojnë në zona të tillë, dhe se nuk e dinte se si do të trajtohej dheu i nxjerrë gjatë gërmineve.

Arkitektë të pavarur dhe kundërshtarë të Qeverisë thonë se projekti demonstreon se autoritetet bjellorusisë i zbatojnë ligjet në mënyrë selektive.

Bjellorusia udhëheqet nga Aleksandr Lukashenko, i cili ka kufizuar vazhdimisht liritë themelore dhe ka manipuluar zgjedhjet për të zgjatur qëndrimin e tij në pushtet. Ai u zgjodh për herë të parë në vitin 1994 dhe që atëherë vazhdon të qeverisë vendin me rreth njëzet e një milion banorë.

"Ata as që u përpunojnë të krijonin përshtypjen se po e zbatonin ligjin", thotë një arkitekt dhe restaurues bjellorus, i cili merret me mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.