Protestat në Shqipëri: një lëvizje për një Shqipëri tjetër

Protestat në Shqipëri po marrin përmesat e një revolte kundër korrupsionit, vështirësive ekonomike dhe klasës së vjetër politike. Ajo që nisi si një lëvizje për mbrojtjen e mjedisit është shndërruar në një mobilizim të të rinjve që kërkojnë një të ardhme ndryshe, duke refuzuar si qeverinë e Edi Rama, ashtu edhe opozitën e Sali Berisha.

Demonstratat e fundit në Tiranë pasuan një javë përplesha me policinë dhe thirrje për ndryshim. Protestuesit kërkojnë t'i japin fund dominimit të dy kampeve tradicionale politike.

Ajo që nisi në maj si një fushatë kundër një projekti turistik diskutueshem në bregdet është shndërruar në një lëvizje më të gjerë që kërkon përgjegjshmëri politike dhe kushte më të mira jetese.

Protestat, të njohura si "Revolucioni i Flamingove", fillimisht u përqendruan te një projekt turistik luksoz i lidhur me Affinity Partners, një kompani investimesh e lidhur me Jared Kushner, dëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.

Projekti i propozuar në bregdetin jugor të Adriatikut në Shqipëri ka shkaktuar kundërshtime mjedisore për shkak të ndikimit të mundshëm në ligatinat e mbrojtura dhe habitatet ku jetojnë flamingot dhe kafshë të tjera të egra.

Protestuesit argumentuan se projekti kërkonte zona me ndjeshmëri të lartë ekologjike përreth ishullit të Sazanit dhe rajonit Vjosë-Nartë.

Tubimet paqësore në qendër të Tiranës vazhduan për më shumë se 130 ditë, ndërsa protestuesit përdoren figurën e flamingos si simbol të kundërshtimit të tyre.

Me kalimin e kohës, lëvizja u zgjera përtej shqetësimeve mjedisore, duke përfshirë akuza për korrupsion, pakënaqësi me shërbimet publike, probleme ekonomike dhe thirrje për dorëheqjen e Ramës.

Trazirat u intensifikuan në mesin e tetorit, kur nxënësit e shkollave të mesme dhe studentët e universiteteve u bashkuan me demonstratat në numër të madh.

Ata përmendën rritjen e kostove të arsimit, kushtet e papërshtatshme në universitetet dhe konvikte studentore, ndihmën e kufizuar financiare dhe perspektivën e dobët të punësimit pas diplomimit, krahas krizës më të gjerë të kostos së jetës.

Marshimet fillimisht u përqendruan te Ministrinë e Arsimit, por shpejt u shndërruan në përplesha të dhunshme.

Protestuesit thyen xhamat, u vunë flakën koshave të mbeturinave dhe kioskave, si dhe dëmtuan degë bankash dhe ndërtesa qeveritare. Mes objekteve të shënjestruara ishte edhe një degë e bankës Raiffeisen.

Disa protestues hodhën gurë, fishekzjarrë dhe mjete piroteknike drejt policisë, ndërsa të tjerë përdoren kokteje Molotov.

Policia kundër trazirave u përgjigj me gaz lotsjellës, automjete me ujë me presion dhe ndërhyrje me shkopinj gome.

Rreth datës 17 tetor, forcat e sigurisë dukej se kishin nisur të përdornin edhe plumba gome, bazuar në raportimet nga demonstratat.

Përpleshat vazhduan për disa ditë, duke u përhapur përtej kryeqytetit, në qytete si Durrësi, Shkodër, Lezhë, Vlorë, Elbasan, Korçë dhe Gjirokastër.

Në Tiranë, protestuesit shënjestruan Ministrinë e Arsimit, Ministrinë e Brendshme, Gjykatën e Lartë dhe selinë e Partisë Socialiste në pushtet.

Përplesha shpërthyen gjithashtu pranë një komisariati policie dhe në zona përreth zyrës së kryeministrit.

Tymi, xhamat e thyer, mbeturinat dhe barrikadat e djegura mbuluan pjesë të kryeqytetit, ndërsa forcat e sigurisë hasën vështirësi në kontrollimin e trazirave.

Shifrat zyrtare të raportuara gjatë kulmit të përpleshave treguan për qindra të lënduar, përfshirë një numër të konsiderueshëm efektivësh policie.

Një bilanc e vendosi numrin e të lënduarve në rreth 295 persona, mes tyre afërsisht 186 policë, megjithëse raportimet e mëvonshme përmendin viktima të tjera të përpleshave.

Autoritetet kryen gjithashtu arrestime masive. Raportimet gjatë kulmit të trazirave treguan për më shumë se 1.000 persona të ndaluar dhe afro 400 procedime penale.

Shumë prej personave të ndaluar u liruan më pas. Disa efektivë policie u pezulluan nga detyra pas akuzave për përdorim të tepërt.