Studentët serbë, një sfidë për Vuçiçin: A do ta rrëzojnë kryeministrin?
Studentët serbë po kërkojnë një sistem politik që të mos varet nga figura e një personi, por nga institucionet që duhet të garantojnë përgjegjësi dhe transparencë.
Studentët serbë po kërkojnë një sistem politik që të mos varet nga figura e një personi, por nga institucionet që duhet të garantojnë përgjegjësi dhe transparencë. Kjo është sfida e tyre për Aleksandar Vuçiçin, kryeministër i Serbisë që ka qenë në pushtet për 14 vjet dhe ka ndërtuar një sistem politik që mbështetet fort në figurën e tij.
Studentët nuk kërkojnë vetëm zëvendësimin e një kryeministri me një tjetër, por kërkojnë një ndryshim të më gjerë në mënyrën se si funksionon shteti serb. Ata janë të zemëruar për mungesën e transparencës dhe për kultivimin e një kulture politike ku përgjegjësia shpesh humbet mes institucioneve që duhet ta garantojnë atë.
Tragjedia e Novi Sadit, ku shembja e një strehe betoni në stacionin hekurudhor mori jetën 16 personave, u bë simbol i pakënaqësisë së studentëve. Ajo ngriti pyetje që shkonin shumë përtej sigurisë së një ndërtese: kush i kontrollon kontratat publike, kush mbajnë përgjegjësi për investimet shtetërore dhe sa të pavarura janë institucionet që duhet të hetojnë dështimet e tyre?
Përgjigja e studentëve ishte mobilizimi. Përgjigja e pushtetit përfshiu akuza për destabilizim, ndërhyrje të huaj dhe përpjekje për rrëzimin e qeverisë.
Kjo përplasje zbuloi një nga dobësitë themelore të modelit politik të Vuçiçit: vështirësinë për ta trajtuar kundërshtimin qytetar si një kërkesë legjitime për llogaridhëniet dhe jo si një kërcënim ndaj pushtetit.
Studentët kanë treguar se pakënaqësia ndaj korrupsionit nuk është domosdoshmërisht pronë e opozitës tradicionale. Se kërkesa për drejtësi mund të bashkojë qytetarët me bindje të ndryshme. Dhe se një brez i ri mund të hyjë në politikë pa pranuar automatikisht rregullat e vendosura nga ata që e kanë dominuar prej dekadash.
Kjo nuk do të thotë se studentët kanë zgjidhje për çdo problem të Serbisë. Një lëvizje proteste mund të bashkohet rreth kërkesës për ndryshim, por qeverisja kërkon marrëveshje për ekonomi, politikë sociale, marrëdhënie të ndërkombëtare dhe çështje të ndryshme.