Gerrymandering: Si Partitë Politike Manipulojnë Zonat Zgjedhore në Shtetet e Bashkuara

Gerrymandering është një praktikë e manipulimit të kufijve të zonave zgjedhore në Shtetet e Bashkuara, e cila mund të ndikojë në rezultatin e zgjedhjeve. Partitë politike ndryshojnë kufijtë e zonave zgjedhore për të siguruar më shumë mandate në Kongres, pa rritur numrin e votuesve. Kjo praktikë është një pyetje thelbësore për demokracinë amerikane: a duhet të zgjedhin qytetarët përfaqësuesit e tyre, apo politikanët mund të përcaktojnë se cilët votues do të zgjedhin ata?

Në demokraci, zgjedhjet supozohen të përcaktojnë se kush do të qeverisë. Por në Shtetet e Bashkuara, mënyra se si partitë vizatojnë kufijtë e zonave zgjedhore mund të ndikojë në rezultatin e zgjedhjeve, para se qytetarët të hedhin votën.

I njëjti numër votues, me të njëjtit bindje politike, mund të prodhojë një shpërndarje krejt tjetër vetëm sepse ndryshojnë vijat që ndajnë një zonë zgjedhore nga tjetra. Kjo praktikë quhet gerrymandering: manipulimi partiak i kufijve elektoralë për t'i dhënë përparësi një force politike.

Në një analizë e publikuar më 24 tetor, Javier Figueroa i gazetës spanjolle El País shpjegon se si republikanët dhe demokratët kanë ndryshuar hartat zgjedhore në disa shtete, para zgjedhjeve të mesmandatit të 3 nëntorit. Normalisht, Shtetet e Bashkuara i rishikojnë kufijtë e zonave për Dhomën e Përfaqësuesve një herë në dhjetë vjet, pas regjistrimit të popullsise. Qëllimi është që zonat të pasqyrojnë ndryshimet demografike dhe të ruajnë një përfaqësim sa më të barabartë.

Por këtë herë, beteja ka nisur para afatit të zakonshëm. Që nga viti 2025, 12 shtete kanë ndërmarrë ndryshime të hartave elektorale jashtë ciklit dhjetëvjeçar. Sipas të dhënave të Konferencës Kombëtare të Legjislaturave Shtetërore, kjo është një valë e madhe e rishikimit të tillë që prej shekullit XIX.

Përplasja nisi në Teksas, ku legjislatura shtetërore miratoi vitin e kaluar një hartë të re, nën presionin e presidentit Donald Trump. Republikanët synojnë që ndryshimet t'u sigurojnë pesë mandate shtesë në Dhomën e Përfaqësuesve. Kalifornia u përgjigj në nëntor përmbysës referendumit për Propozimin 50, i cili miratoi një hartë të hartuar për t'u dhënë demokratëve pesë mandate shtesë. Synimi ishte të neutralizoheshin përfitimet që republikanët prisnin nga Teksasi.

Kështu, një praktikë që prej kohësh ka qenë pjesë e politikës amerikane është kthyer në një përballe të drejtpërdrejtë mes dy partive kryesore. Por si mund të ndryshojë rezultati pa ndryshuar votuesit?

Mekanizmi mbështetet kryesisht në dy metoda. E para quhet packing, ose përqendrimi i votuesve kundërshtarë në një numër të vogël zonash. Në këto zona, kundërshtari fiton me shumicë dërrmuese, por grumbullon shumë më tepër vota sesa i nevojiten për të siguruar mandatin. E dyta quhet cracking, ose shpërndarja e votuesve kundërshtarë në disa zona të ndryshme, në mënyrë që ata të mbeten pakicë në secilën prej tyre.

Për ta kuptuar, mjafton një shembull i thjeshtë. Imagjinoni një shtet me 100 votues, ku 60 mbështesin një parti dhe 40 një tjetër. Nëse shteti ndahet në pesë zona me nga 20 votues, mënyra e shpërndarjes së tyre mund të bëjë që partia me 40 për qind të votave të fitojë më shumë mandate sesa do të sugjeronte pesha e saj elektorale.

Asnjë votues nuk ka ndryshuar bindje. Askush nuk ka votuar dy herë. Ka ndryshuar vetëm harta. Kjo është arsyeja pse gerrymandering konsiderohet një nga çështjet më të diskutueshme të përfaqësimit politik në Shtetet e Bashkuara.

Sistemi amerikan zgjedh nga një përfaqësues në secilën zonë elektorale. Fituesi merr mandatin, ndërsa votat për kandidatët e tjerë nuk shndërrohen në përfaqësim në atë zonë.

Kur një parti arrin të përqendrojë votuesit e kundërshtarit në disa zona dhe të shpërndajë në të tjera, ajo mund të krijojë një avantazh që nuk pasqyron në mënyrë proporcionale mbështetjen e përgjithshme.

Sipas përllogaritjeve të paraqitura nga...