Izraeli në udhëkryq historik, a do të vuloset sot fundit 'Bibit'

Izraeli është në udhëkryq historik, me zgjedhjet parlamentare që po zhvillohen sot duke shkaktuar tension dhe speculimet për të ardhmen e vendit. Sondazhet tregojnë një garë të fortë mes kryeministrit Benjamin Netanyahu dhe ish-shefit të ushtrisë Gadi Eisenkot, por asnjëri prej bllokëve politike nuk duket se siguron shumicën e nevojshme për të formuar qeverinë.

Siguria kombëtare dhe ardhmja e demokracisë janë në qendër të zgjedhjeve, me sondazhet tregojnë një garë të ngushtë mes Netanyahu dhe Eisenkot. Megjithatë, asnjëri prej bllokëve politike nuk parashikohet të sigurojë 61 vendet e nevojshme në parlament për të krijuar një shumicë qeverisëse. Kjo mund të përfshijë Izraelin në negociata të gjata politike, që mund të zgjasin me javë ose muaj.

Sistemi proporcional zgjedhor i Izraelit ka bërë që qeveritë të formohen gjithmonë përmes koalicionëve. Edhe në të kaluarën, negociatat për pushtetin kanë prodhuar aleancat e papritura, por këto herë ndarjet politike janë veçanërisht të thella.

Eisenkot, i cili drejton partinë e re Yashar, është figura kryesore e ashtuquajturu bllokut të ndryshimit. Ky grupim përfshin partitë me qëndrime të ndryshme ideologjike, por që bashkohen rreth synimit për të larguar Netanyahu nga pushteti.

Në këtë bllok bëjnë pjesë edhe ish-kryeministri Naftali Bennett dhe Avigdor Lieberman, dy politikanë të djathtë me qëndrime të ashpra për sigurinë, si dhe ish-gjenerali Yair Golan, i cili përfaqesonte të majtën.

Nga ana tjetër, Netanyahu, i cili mori për herë të parë drejtimin e qeverisë në vitin 1996, mbështetet te një aleancë me partitë e ekstremit të djathtë dhe ato ultraortodokse hebraike, që përbëjnë edhe koalicionin e tij aktual qeverisës.

Në zgjedhjet marrin pjesë gjithashtu dy blloqe partish arabe. Arabët përbëjnë rreth një të pestën e popullsisë së Izraelit dhe shumë prej tyre identifikohen si qytetarë palestinezë të Izraelit. Votat e këtyre partive mund të luajnë rol vendimtar në krijimin e shumicës parlamentare, megjithëse pothuajse të gjitha partitë kryesore hebraike kanë përjashtuar mundësinë e bashkëpunimit me to.

Siguria dhe sulmet e 7 tetorit në qendër të fushatës

Çështja e sigurisë kombëtare ka dominuar fushën zgjedhor. Opozita ka kritikuar ashpër Netanyahu për dështimin e institucioneve të sigurisë për të parandaluar sulmet e udhëhequra nga Hamasi më 7 tetor, gjatë të cilave u vranë rreth 1.200 persona dhe 251 të tjerë u morën peng dhe u dërguan në Gaza.

Partitë opozitare kërkojnë ngritjen e një komisioni të pavarur hetimor për të shqyrtuar përgjegjësitë lidhur me këto sulme. Netanyahu ka kundërshtuar prej kohësh këto kërkesa, duke argumentuar se një komision i tillë do të ishte i njëanshëm kundër tij.

Opozita ka ngritur gjithashtu shqetësimet për gjendjen e demokracisë në vend, duke përmendur procesin gjyqësor ndaj Netanyahu për akuza korrupsioni, të cilat ai i mohon, si dhe planet e diskutueshme për reformimin e sistemit gjyqësor. Këto reforma shkaktuan protesta masive në Izrael përpara sulmeve të 7 tetorit.

Pavarësisht kritikave, Netanyahu ka përqëndruar fushën te imazhi i tij si garantues i sigurisë kombëtare. Ai ka theksuar rezultatet ushtarake të Izraelit në konfliktet e Lindjes së Mesme dhe marrëdhëniet e ngushta me presidentin amerikan Donald Trump.

Iranin dhe përplesat për politikën e sigurisë

Në ditët e fundit të fushatës, tensionet me Iranin janë kthyer në një temë kryesore.

Televizioni izraelit Channel 12 raportoi të dielën se Netanyahu kishte kërkuar ndërmarrjen e një operacioni ushtarak në prag të zgjedhjeve, i cili mund të shkakton një përballeje me Iranin. Sipas raportimit, shefi i ushtrisë izraelite, Eyal Zamir, e kishte kundërshtuar këto nismë.

Një ditë më vonë, CNN raportoi se Netanyahu ishte përpjekur të bindte presidentin Trump të autorizonte sulme të reja kundër Iranit.