Trupa ushtarësh dhe eksplozivë të Luftës së Parë Botërore zbulohen në Dolomite

Shkrirja e akullnajave në Dolomite të Italisë ka nxjerrë në sipërfaqe mbetje të Luftës së Parë Botërore, duke përfshirë qindra municione të pashpërthyera dhe trupa ushtarësh që kanë mbetur të bllokuar nën akull për më shumë se një shekull.

Gjatë kësaj vere, ushtria italiane ka gjetur dhe neutralizuar gjithsej 250 mjet shpërthyese, përfshirë predha artilerie italiane dhe bomba mortajash të prodhuara në Francë. Operacioni u zhvillua nga brigada malore “Julia”, e cila kreu kërkime në zonat malore dhe akullnajat e rajonit Trentino-Alto Adige.

Sinjalizimet e para erdhën nga alpinistët, të cilët gjatë shpërnguljeve të tyre verore vunë re objekte të dyshimta, kryesisht në zonën e Kanalit San Bovo, në Luginën Primiero, në lindje të Trentinos.

Por municionet nuk janë të vetmet gjurmë të luftës që po rishfaqen për shkak të shkrirjes së akullit. Gjatë 15 viteve të fundit, në këto zona janë gjetur edhe dhjetëra trupa ushtarësh, të cilët kanë mbetur të ruajtur nën akull për dekada të tëra.

Eksplozivët e zbuluar janë mbetje të Luftës së Bardhë, konflikti mes forcave italiane dhe atyre austro-hungareze që u zhvillua nga viti 1915 deri në vitin 1918 në majat e ngrira të Alpeve.

“Është kryesisht pasojë e ngrohjes globale”, thotë Stefano Morosini, profesor në Universitetin e Bergamos dhe koordinator i programave të trashëgimisë kulturore në Parkun Kombëtar të Stelvios, ku janë zbuluar edhe mjetet shpërthyese.

Sipas tij, në fund të çdo vere dalin në sipërfaqe gjithnjë e më shumë objekte të rrezikshme që lidhen me luftën.

“Ato janë ruajtur nën akull për më shumë se 100 vjet. Disa kishin shpërthyer tashmë, por shumë jo. Kjo është arsyeja pse, kur ata rishfaqen, janë jashtëzakonisht të rrezikshme”, paralajmëron Morosini.

Ushtarët e kishin braktisur me nxitim pas përfundimit të luftës, në nëntor të vitit 1918, duke lënë pas një pjesë të madhe të sendeve të tyre personale.

Brenda saj u gjetën shtretër kashte, rroba, fenerë, gazeta, kartolina, monedha dhe ushqime të konservuara. Shumë prej tyre ishin ruajtur në gjendje të jashtëzakonshme, falë kushteve të krijuara nga akulli.

Objektet e zbuluara në ish-fushat e betejës pritet të ekspozohen në një muze kushtuar “Luftës së Bardhë”, i cili planifikohet të hapet në Bormio në qershor të vitit 2027.

Ndërsa shkrirja e akullnajave vazhdon, këto zbulime ndihmojnë në rindërtimin e historisë së një prej fronteve më të ashpra të Luftës së Parë Botërore, por në kohë të njëjështë po nxjerrin në pah rreziqe që vazhdojnë të kërcënojnë edhe sot vizitorët e zonave malore.