Netanyahu, peng i pushtetit që ndërtoi vetë!

Për më shumë se tri dekada, Benjamin Netanyahu ka arritur ta bindë një pjesë të konsiderueshme të shoqërisë izraelite se ai është njeriu që vendi nuk mund ta humbasë. Në fillim ishte politikani që fliste gjuhën e Washingtonit, që kuptonte kërkesat e Lindjes së Mesme dhe që premtonte siguri përballë një rajoni armiqësor. Më vonë u bë udhëheqësi që e paraqiste përvojën e tij si një garanci që askush tjetër nuk mund ta ofronte.

Sot, pikërisht ky pretendim për pazëvendësueshmëri është kthyer në problemin më të madh politik të Netanyahut. Exit poll-et e zgjedhjeve të 27 tetorit tregojnë se Likudi mbetet partia më e madhe, por koalicioni i kryeministrit projektohet të marrë vetëm rreth 50 mandate, kundrejt 52–53 të bllokut opozitar. Rezultati nuk përbën ende një vendim përfundimtar të votuesve dhe nuk përcakton automatikisht kush do të formojë qeverinë. Megjithatë, ai zbulon një realitet që Netanyahu nuk mund ta shmangë: pas kaq shumë vitesh në pushtet, ai vazhdon të ketë një bazë të fortë elektorale, por nuk ka arritur të ndërtojë një mbështetje politike mjaftueshme për të qeverisur pa vështirësi.

Ky është një kufizim që nuk mund të faturohet vetëm aritmetikës parlamentare. Netanyahu nuk është një kryeministër i zakonshëm që përballet me një rezultat të vështirë zgjedhor. Ai ka qenë figura qendrore e politikës izraelite për pjesën më të madhe të tri dekadave të fundit. Ka ndërtoi koalicione, ka përcaktuar aleancat, ka ndikuar në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe ka mbrojtur një koncept të sigurisë kombëtare që e vendoste forcat ushtarake dhe frenimin e kundërshtaret në qendër të strategjisë së shtetit.

Për këto arsye, bilanci i tij nuk mund të ndahet nga gjendja në të cilën ndodhet sot Izraeli. Sulmet e Hamasit më 7 tetor 2023 shënuan një dështim të rëndë të sigurisë izraelite. Përgjegjësitë konkrete të ushtrisë, inteligjencës dhe drejtuesve politikë kërkojnë vlerësim të veçante, por Netanyahu nuk mund të qëndrojë jashtë këtij bilanci. Ai kishte ndërtoi një pjesë të madhe të autoritetit të tij mbi premtimin se dinte si t'i mbante kërkesat nën kontroll.

Pikërisht kjo siguri nuk u garantua. Lufta që pasoi në Gaza, me humbjet e mëdha njerëzore dhe shkatërrimin e gjerë, nuk e ka mbyllur debatin për strategjinë e tij. As përballetjet në frontet tjera të rajonit nuk kanë dhënë një përgjigje përfundimtare se si mund të sigurojë Izraelin një stabilitet afatgjatë.

Këtu qëndron kontradikta e Netanyahut. Politikani që premtoi se mund ta administronte konfliktin pa leshime të mëdha politike, gjeti vendin përballë një prej krizave më të rënda të sigurisë. Udhëheqësi që e paraqiste veten si garant i stabilitetit, drejtoi një periudhë luftërash dhe përçarjesh të thella. Dhe kryeministri që e ka përdorur përvojën si argumentin e tij më të fortë, kërkon sot një tjetër mandat pa e mbyllur debatin për përgjegjësitë e mandateve të mëparshme.

Kjo nuk e vlerëson mbështetjen që ai vazhdon të marrë nga votuesit. Por e ben të pamjaftueshëm pretendimin se vendi ka ende nevojë për të vetëm sepse ai ka arritur të qëndrojë kaq gjatë në pushtet.

Historia politike e Netanyahut ka qenë edhe historia e një polarizimi gjithnjë e më të thellë. Për mbështetësit, ai është udhëheqësi me përvojën dhe vendosmërinë e nevojshme për të mbrojtur Izraelin. Për kundërshtarët, ai është simboli i një qeverisjeje që ka vendosur ruajtjen e pushtetit përpara reformimit të institucioneve dhe kërimit të përgjegjësisë.

Këto dy pamje të papajtueshme shpjegojnë pjesërisht pse Netanyahu vazhdon të ketë një bazë të fortë elektorale, por nuk ka arritur të ndërtojë një mbështetje politike mjaftueshme për të qeverisur pa vështirësi.