Netanyahu mund të mbetet kryeministër pavarësisht humbjes së shumicës në Izrael

Zgjedhjet parlamentare në Izrael kanë nxjerrë në pah një paradoks politik që mund t’i lejojë Benjamin Netanyahut të qëndrojë në pushtet, pavarësisht humbjes së shumicës parlamentare. Ndërsa partitë opozitare kanë potencialisht numrat e nevojshëm për të formuar një qeveri alternative, mosmarrëveshjet mes tyre rrezikojnë të zgjasin krizën politike.

Sipas parashikimeve të tre rrjeteve kryesore televizive izraelite, me rreth 86% të votave të numëruara, koalicioni i Netanyahut pritet të sigurojë 53 vende në Knesset, nga 64 që kishte më parë. Ndërkohë, blloku opozitar i udhëhequr nga Gandhi Eisenkot parashikohet të fitojë 48 vende, ndërsa partitë që përfaqësojnë qytetarët arabë të Izraelit mund të sigurojnë së bashku 19 mandate në parlamentin me 120 anëtarë.

Në total, forcat kundër Netanyahut mund të arrijnë në 67 vende, duke kaluar pragun prej 61 deputetësh të nevojshëm për të formuar një qeveri. Megjithatë, kjo epërsi numerike nuk garanton krijimin e një shumice funksionale, pasi një pjesë e opozitës kundërshton varësinë nga partitë arabe.

Sipas analizave të Reuters dhe Axios, mungesa e një marrëveshjeje për formimin e qeverisë mund ta mbajë Netanyahun në detyrë deri në arritjen e një kompromisi politik ose në zhvillimin e zgjedhjeve të reja, të cilat mund të mbahen në vitin 2027.

Rezultatet tregojnë se koalicioni i Netanyahut ka humbur një pjesë të konsiderueshme të mbështetjes parlamentare, por ka arritur të performojë më mirë nga sa sugjeronin disa prej sondazheve parazgjedhore.

Nga ana tjetër, opozita nuk ka arritur të shndërrojë kundërshtimin ndaj kryeministrit në një marrëveshje të qartë për qeverisjen e vendit.

Përtej rezultatit të drejtpërdrejtë, zgjedhjet pasqyrojnë edhe forcimin e së djathtës mes votuesve hebrenj dhe tkurrjen e qendrës së majtë si forcë e pavarur politike. Sipas analizës së zhvillimeve zgjedhore, edhe disa nga partitë që kundërshtojnë Netanyahun mbajnë qëndrime të afërma me të për çështjet e sigurisë kombëtare dhe perspektivën e krijimit të një shteti të pavarur palestinez.

Për këtë arsye, përballja mes Netanyahut dhe Eisenkotit nuk përfaqëson domosdoshmërisht një ndarje të thellë ideologjike për të ardhmen e Lindjes së Mesme. Një pjesë e rëndësishme e konfliktit lidhet me drejtimin e qeverisë dhe përgjegjësinë për dështimet e sigurisë që i paraprinë sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.

Një nga zhvillimet kryesore të zgjedhjeve është rritja e përfaqësimit të qytetarëve arabë të Izraelit, të cilët përbëjnë më shumë se një të pestën e popullsisë së vendit.

Pjesëmarrja në zgjedhje arriti në 77.7%, niveli më i lartë në më shumë se dy dekada, ndërsa mobilizimi i votuesve arabë kontribuoi në forcimin e Listës së Përbashkët dhe partisë Ra’am. Të dyja forcat pritet të sigurojnë së bashku 19 vende në Knesset.

Ky rezultat i bën partitë arabe një faktor të rëndësishëm në përpjekjet për të krijuar një shumicë alternative. Megjithatë, përfshirja e tyre në një marrëveshje qeverisëse mbetet çështje e debatueshme mes partive opozitare.

Kreu i Listës së Përbashkët, Yousef Jabarin, ka deklaruar për Agence France-Presse se partia e tij është e gatshme të kontribuojë në largimin e Netanyahut, por nuk e sheh të mundur pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë në një koalicion qeveritar në kushtet aktuale.

Ai ka përmendur luftën në Gaza dhe situatën në Bregun Perëndimor, përfshirë zgjerimin e vendbanimeve izraelite dhe dhunën e kolonëve, si çështje që e bëjnë të vështirë një marrëveshje politike.

Megjithatë, Jabarin ka lënë të hapur mundësinë që partia e tij të mbështesë një qeveri alternative nga jashtë koalicionit, me qëllim largimin e qeverisë aktuale.

Një skenar i tillë mund të hapë rrugën për krijimin e një qeverie minoritare nën drejtimin e Eisenkotit, e cila do të mbështetej në votat ose tolerancën parlamentare të partive arabe pa u dhënë atyre poste ministrore.

Por edhe kjo alternativë përballet me pengesa. Politikanë si ish-kryeministri Naftali Bennett dhe Avigdor Lieberman kanë shprehur kundërshtime ndaj një qeverie që do të varej nga mbështetja e partive arabe.

Kështu, opozita gjendet përballë një dileme: ajo mund të ketë votat e nevojshëm për të larguar Netanyahun, por nuk ka arritur ende të sigurojë marrëveshjen politike që do ta kthente këtë epërsi në një qeveri të qëndrueshme. Sipas sistemit politik izraelit, kryeministri në largim vazhdon të ushtrojë detyrën deri në formimin e një qeverie të re. Kjo do të thotë se Netanyahu mund të mbetet në krye të ekzekutivit edhe pa shumicën parlamentare që kishte para zgjedhjeve.

Sipas ekspertëve të cituar nga Reuters, ai ruan kompetenca të rëndësishme në fushën e sigurisë kombëtare, përfshirë vendimmarrjen lidhur me konfliktin me Iranin.

Në një fjalim para mbështetësve të Likud, pak pas orës 03:00 të mëngjesit të së mërkurës, Netanyahu bëri thirrje për formimin e një “qeverie të fortë kombëtare të krahut të djathtë”. Ai vlerësoi sukseset ushtarake të Izraelit dhe foli për mundësinë e veprimeve të mëtejshme të përbashkëta me Shtetet e Bashkuara kundër Iranit.

Kryeministri e përshkroi situatën si një “mundësi unike historike” për të eliminuar atë që ai e cilësoi si kërcënim iranian. Deklaratat nuk përbëjnë njoftim për një operacion të ri ushtarak, por tregojnë se siguria kombëtare mbetet në qendër të mesazhit të tij politik.