"BE-së i përgjigjet shpërblimit të migrantëve me "biletë" evropiane për në Ruandë"

Pesë vende të Bashkimit Evropian po përgatiten për një marrëveshje me Ruandën për krijimin e një qendre për kthimin e migrantëve që nuk kanë të drejtë qëndrimi në Bashkimin Evropian. Marrëveshja synon të nisur funksionimin pilot në pranverën e vitit 2027 dhe të lidhet me krijimin e një qendre jashtë territorit evropian për transferimin e migrantëve që kanë kërkuar azil dhe kanë refuzuar dhe atyre për të cilët është marrë vendim kthimi.

Ministri grek i Migracionit dhe Azilit, Thanos Plevris, deklaroi se Ruanda mbetet alternativa kryesore, megjithëse po shqyrtohet edhe Uganda. Ai tha se plani i detajuar dhe vendi me të cilin do të lidhet marrëveshja pritet të paraqitet më 16 nëntor, gjatë një takimi të pesë shteteve në kuadër të Konferencës së Migracionit në Vjenë.

Sipas Plevris, migrantët që do të transferohen në qendër synon të kenë mundësi të pajisen me status të ligjshëm qëndrimi dhe leje punë në vendin prites. Marrëveshja parashikon gjithashtu mbulimin e kostove të funksionimit të qendrës dhe përfitime të mundshme kompensuese për Ruandën, të cilat ende nuk janë përcaktuar. Në hartimin e kuadrit të marrëveshjes po përfshihet edhe Organizata Ndërkombëtare për Migracionin (IOM).

Ministri grek argumenton se kjo skemë mund të nxirrë kthimet vullnetare në vendet e origjinës dhe të frenojë migracionin e parregullt drejt Evropës. Ai thekson se modeli i ri ndryshon nga marrëveshja e mëparshme mes Britanisë së Madhe dhe Ruandës, e cila dështoi.

Ndërkohë, Komisioni Evropian po përgatit zgjerimin e rolit të Frontex-it, agjencisë përmbrojtëse për mbrojtjen e kufijve të jashtëm të BE-së. Propozimi parashikon rritjen graduale të personelit nga rreth 7.800 efektivë në fillim të vitit 2026 në 30 mijë, si dhe zgjerimin e kompetencave për të mbështetur operacionet e kthimit të migrantëve nga një vend i tretë në një tjetër.

Ky ndryshim konsiderohet i rëndësishëm për funksionimin e qendrave të planifikuara jashtë BE-së, pasi do të mundëson Frontex-it të ndihmonte në transferimin e migrantëve drejt vendeve të origjinës, në përputhje me marrëveshjet përkatëse.

Sipas Kathimerini, dispozitat e reja evropiane për kthimet, që hyjnë në fuqi më 16 tetor, krijojnë bazën ligjore për marrëveshje të tillë me vendet e treta. Ato kërkojnë respektimin e të drejtave themelore dhe të parimit të moskthimit në vende ku personat rrezikojnë përndjekje ose trajtim çnjerëzor, ndërsa përjashtojnë të miturit e pashoqëruar.

Komisioni Evropian merr pjesë në konsultime si vëzhgues dhe mund të ofrojë udhëzime ligjore, por përgjegjësinë për marrëveshjet e mbajnë shtetet anëtare. Komisioneri evropian për Migracionin, Magnus Brunner, ka shprehur gatishmërinë për të shqyrtuar mundësinë e financimit të këtyre nismave nga fondet evropiane.

Megjithatë, projekti përballet me pyetje ligjore dhe shqetësimet për të drejtat e njeriut. Resad Jalali, analist në Këshillin Evropian për Refugjatët dhe të Dëbuarit (ECRE), paralajmëron se kuadri i ri ligjor nuk zgjidh çështjet që lidhen me kushtet e qëndrimit, kohëzgjatjen e pritjes dhe fatin e migrantëve që nuk mund të kthehen në vendet e origjinës.

Ai vë në dyshim edhe efektin parandalues të qendrave, duke theksuar se nuk ka prova empirike që ato reduktojnë migracionin e parregullt. Sipas tij, zgjedhja e Ruandës ngre shqetësimet shtesë për shkak të akuzave për shkelje të të drejtave të njeriut dhe rolit të vendit në konfliktin në lindje të Kongos.

Ruanda ka tashmë infrastrukturë të përgatitur për marrëveshjen e mëparshme me Britaninë e Madhe.