Netanyahu dhe Eisenkot përballë dilemës së koalicioneve

Partia Likud e Netanyahut dhe partia Yashar e Eisenkotit morën më shumë vota se secila prej nëntë partive të tjera që kaluan pragun elektoral për të hyrë në Knesset, parlamentin izraelit. Megjithatë, Netanyahu dhe blloku i partive që ndajnë të njëjtin orientim ideologjik me të siguruan vetëm 53 nga 61 mandatet e nevojshme për të krijuar shumicën qeverisëse në parlamentin me 120 vende. Ndërsa blloku i Eisenkotit fitoi 48 mandate.

Për Eisenkotin, tre çështje të debatueshme pretët të dominojnë negociatat dhe të vendosin disa politikanë përballë mundësisë së shkeljes së premtimeve elektorale, bashkëpunimi me partitë arabe, vendosja e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për burrat ultraortodoksë dhe mundësia e krijimit të një qeverie të unitetit kombëtar me Netanyahun.

Blloku i Eisenkotit përfshin katër partitë të drejtuar nga hebrenj, Yashar, partia e tij; B’Yachad, e drejtuar nga ish-kryeministrat Naftali Bennett dhe Yair Lapid; Yisrael Beytenu, e drejtuar nga Avigdor Liberman; dhe Demokratët, të drejtuar nga Yair Golan. Eisenkot mund të bëhet kryeministër me një koalicion prej 67 mandate, nëse do të sigurojë mbështetjen e partive kryesisht arabe Ra’m, me tetë mandate, dhe Listës së Përballës, me 11 mandate. Megjithatë, kjo alternativë është larg të qëndrueshme.

Tri nga katër partitë e bllokut të tij, Yashar, B’Yachad dhe Yisrael Beytenu, janë zotuar se nuk do të formojnë qeveri me partitë arabe. Për më tepër, mbështetja e këtyre partive do të përballet me një pengesë shtesë sa i përket legjitimitetit politik, duke pasur parasysh avantazhin e Netanyahut mes votuesve hebrenj.

Gjatë fushatës, Eisenkot përcaktoi katër kushte për pjesëmarrjen në qeveri. Në mes tyre përfshiheshin angazhimi për Izraelin si shtet hebre dhe demokratik, respektimi i vlerave të Deklaratës së Pavarësisë, shërbimi i detyrueshëm ushtarak ose kombëtar, si dhe njohja e Hamasit si organizatë terroriste.

Në një intervistë për Channel 12, në fund të shtatorit, Eisenkot, ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), deklaroi se partitë arabe nuk i përmblushnin kushtet e tij dhe, për këto arsye, nuk do të ishin pjesë e qeverisë. Edhe nënat e zgjedhjeve dhe në deklaratat e mëvonshme, ai ka vazhduar të flasë për krijimin e një koalicioni me partitë hebreje sioniste.

Naftali Bennett, ish-kryeministri që në vitin 2021 u mbështet nga Ra’m për të formuar një koalicion si bashku me Yair Lapidin, ka përjashtuar gjithashtu mundësinë e pjesëmarrjes në një qeveri me partitë arabe. Edhe Avigdor Liberman, partia e cilit fitoi shtatë mandate, deklaroi se do të formonte një koalicion të përbërë vetëm nga partitë sioniste.

I vetmi që foli përpara zgjedhjeve në favor të bashkëpunimit me partitë arabe ishte Yair Golan, kreu i Demokratëve, partia e majtë të bllokut. Pas zgjedhjeve, ai u ka bërë thirrje edhe tri partive të tjera të bllokut që të pranojnë këtë mundësi.

Një mënyrë për të anashkaluar këto pengesa do të ishte krijimi nga Eisenkot i një qeverie të pakicës, e cila do të varej nga votat e Ra’m dhe Listës së Përballës, pa i përfshirë ato në koalicion. Një variant më i qëndrueshëm do të ishte një qeveri ku Ra’m të ishte pjesë e koalicionit, ndërsa Lista e Përballës ta mbështeste nga jashtë qeverisë.

Megjithatë, edhe kjo alternativë pretët të përballet me kundërshtime të konsiderueshme politike dhe publike. Pas zgjedhjeve, Lista e Përballës deklaroi zyrtarisht se ishte e gatshme të angazhohej në “bashkëpunim” me partitë të tilla si Ra’m dhe Demokratët.