Rikthehet frika nga kriza energjetike në Europë

Rikthehet frika nga kriza energjetike në Europë, ndërsa rritja e çmimeve të gazit dhe energjisë elektrike po shton shqetësimet për inflacionin dhe koston e jetës në Evropë. Vendet anëtare të Bashkimit Evropian ende nuk kanë arritur një marrëveshje për mënyrën se si duhet të kufizojnë rritjen e kostove.

Takimi i fundit i ministrave evropianë të Energjisë, i zhvilluar në Luksemburg, përfundoi pa një vendim konkret për uljen e faturave. Diskutimet nxorën në pah dallimet mes shteteve anëtare, si për masat që duhen zbatuar, ashtu edhe për kompetencat që duhet të kenë qeveritë kombëtare në ndërhyrjet në tregun energjetik.

Çmimet e gazit dhe energjisë elektrike shënojnë rritje të fortë. Tensionet në tregun energjetik janë reflektuar edhe në bursat evropiane. Çmimi i gazit natyror në tregun referues evropian TTF ka kapërcyer përkohësisht nivelin e 100 eurove për megavat-orë, duke arritur pikën më të lartë që prej dhjetorit të vitit 2022.

Në të njëjten kohë, çmimi i energjisë elektrike ka tejkaluar 200 euro për megavat-orë, duke shtuar shqetësimet për ndikimin që kjo rritje mund të ketë në ekonomi. Shtrenjtimi i energjisë po ndikon drejtpërdrejt edhe në inflacion. Sipas të dhënave të Eurostat, norma vjetore e inflacionit në eurozonë dhe në Bashkimin Evropian arriti në 3.8% gjatë shtatorit, nga 3.2% që ishte regjistruar në muajin paraardhës.

Ndërkohe, vetëm në sektorin e energjisë, rritja e çmimeve në eurozonë arriti në 18.9%, duke deshmuar presionin e konsiderueshëm që kostot energjetike po ushtrojnë mbi ekonomi. Familjet dhe bizneset përballen me kosto gjithnjë e më të larta. Pasojat e shtrenjtimit të energjisë nuk kufizohen vetëm te faturat që paguajnë qytetarët çdo muaj.

Rritja e çmimeve të gazit dhe energjisë elektrike ndikon edhe në kostot e prodhimit dhe transportit, duke e bërë më të shtrenjtë funksionimin e industrive dhe duke ndikuar në çmimet përfundimtare të mallrave dhe shërbimeve. Për kompanitë, kostot më të larta energjetike kufizojnë aftësinë konkurruese, ndërsa për konsumatorët përkthehen në një barrë më të madhe financiare dhe rritje të shpenzimeve të përditshme.

Një situatë veçanërisht shqetësuese paraqitet në Greqi, ku të dhënat e vitit 2025 tregojnë se 27.5% e popullsisë ishte e ekspozuar ndaj rrezikut të varfërisë ose përgjigjes së përgjithshme. Po ashtu, 18.1% e qytetarëve grekë nuk kishin mundësi ekonomike për të siguruar ngrohjen e mjaftueshme të banesave të tyre, duke treguar vështirësitë me të cilat përballen familjet në mbulimin e nevojave bazë.

Rezervat e gazit bien në 73%, shtohen shqetësimet për furnizimin. Përveç rritjes së çmimeve, një tjetër element që po shkakton shqetësim është niveli i rezervave evropiane të gazit natyror. Aktualisht, rezervat vlerësohen në rreth 73% të kapacitetit, ndjeshëm më poshtë se niveli prej 90% i regjistruar në të njëjtin periudhë të vitit të kaluar.

Megjithëse konsumi i gazit në Evropë mbetet më i ulët krahasuar me vitin 2022, kontinenti vazhdon të jetë i ndjeshëm ndaj zhvillimeve në tregjet ndërkombëtare. Tensionet gjeopolitike, pasiguria në furnizimet globale dhe problemet që mund të shfaqen në transportin detar mbeten faktorë që mund të ndikojnë në stabilitetin e tregut energjetik evropian.

BE-ja është ndarë për masat kundër shtrenjtimit të energjisë. Në qendër të diskutimeve mes vendeve anëtare është propozimi i Komisionit Evropian për rishikimin e taksimit të energjisë dhe tarifave të rrjetit. Synimi i kësaj nisme është që përdorimi i energjisë elektrike të bëhet ekonomikisht më të tërheqshëm krahasuar me gazin natyror, duke nxjerrë njëkohësisht ndryshime në mënyrë.