Shqipëria ende patriarkale, skandali i videove intime dhe kritika për qeverinë

Një seri videosh intime, që qarkullojnë në WhatsApp dhe ku shfaqen personazhe të njohur në momente intime, ka shkaktuar tronditje në Tiranë. Skandali nxori në pah një realitet shqetësues: këngëtare dhe aktore, të njohura e më pak të njohura, dyshohet se janë filmuar fshehurazi në studion e Adrian Hilës, një kompozitor me ndikim të konsiderueshëm. Pamjet u publikuan në internet dhe, ndonëse u hoqën shpejt, vijuan të qarkullonin në rrjetet sociale dhe në aplikacionet e komunikimit. Regjistrimet ishin realizuar me kamera të fshehta, pa dijeninë dhe pa pëlqimin e personave të filmuar. Ndërsa skandali merrte përmasa më të gjera, u bë e ditur se mund të ishin prekur rreth 17 artistë dhe personazhe të tjerë publikë, gra dhe burra. Opinioni publik u kthye në një mekanizëm persekutimi, ndërsa rrjetet sociale morën rolin e gjykatësit dhe të jurisë, duke i vënë gratë e përfshira në bankën e të akuzuarve dhe duke i kryqëzuar ato publikisht. Shqipëria duket se ende nuk është gati ta pranojë gruan si qenie seksuale, ndërsa skandali u trajtua kryesisht përmes filtrit të moralit dhe paragjykimeve shoqërore. Këto gra ishin të martuara, pra, fajtore! Kishin pasur marrëdhënie edhe me një burrë të pushtetshëm, çka dukej se ua shtonte edhe më shumë fajin: fajtore se kishin shkëmbyer seksin me mundësinë për të pasur sukses. “Zoti i ruajtë ata që i shpërndanë këto video”, shkruhej në një koment në një faqe në Instagram, ku lavdëroheshin pikërisht ata që kishin mundësuar përhapjen e materialit intim. Publikimi i imazheve intime pa pëlqimin e personave të përfshirë përbën një akt dhune të rëndë, në një shoqëri që u kërkon grave të ruajnë një imazh publik të përkryer, pa asnjë cen. Çdo shmangie nga rolet e paracaktuara të bashkëshortes së përkushtuar, nënës së devotshme apo shenjtores duket se u jep të tjerëve të drejtën t’i vënë nën lupën e opinionit publik dhe t’i dënojnë ato moralisht. Pas përhapjes së videove, skandali pushtoi hapësirën mediatike. Emisionet televizive nxituan të jepnin gjykimet e tyre. Mes komenteve pa fund dhe dënimeve morale, të paktë ishin ata që shfaqën shqetësim për gratë dhe burrat, jeta private e të cilëve ishte përmbysur, me pasoja potencialisht shkatërruese. Shpërndarja e videove më solli ndër mend regjistrimet hipotetike që lidhen me Ergys Agasin. Biznesmeni, i dyshuar për korrupsion dhe krim të organizuar, ka shkëmbyer qindra komunikime me Vlora Hysenin, e cila në atë kohë drejtonte Shërbimin Informativ të Shtetit, SHISH. Prokurorët pretendojnë se Hyseni mund të ketë nxjerrë informacione të klasifikuara, disa prej të cilave, sipas raportimeve, janë gjetur në zotërim të Agasit. Më pas, ajo u vendos në arrest shtëpie dhe u pezullua nga detyra. Kjo çështje është cilësuar si një nga skandalet më të rënda të sigurisë kombëtare në Shqipëri. Thashethemet që qarkullonin në rrjetet sociale dhe në faqet e lajmeve sugjeronin se Agasi kishte filmuar në zyrën e tij zyrtarë të lartë të qeverisë, të cilët dyshohej se përfshiheshin në akte korrupsioni dhe në marrëdhënie intime. Shumëkush priste që këto video të publikoheshin. Por skandali që përfshiu personazhet e njohur duket se e largoi vëmendjen e një pjese të publikut nga çështja Agasi-Hyseni, si dhe nga akuzat për korrupsion e veprimtari kriminale që kanë nxitur kritika dhe protesta kundër qeverisë së Edi Ramës. Zëra të opozitës argumentuan se mbulimi mediatik sensacionalist e zhvendosi vëmendjen publike nga përgjegjësia e shtetit dhe akuzat ndaj drejtueses së shërbimit informativ. Është e vështirë të përcaktohet nëse të dyja çështjet kishin lidhje me njëra-tjetrën, por, pavarësisht kësaj, skandali i videove intime shërbeu pikërisht për këtë qëllim. Në diskursin publik shqiptar përmendet shpesh shprehja “populli do bukë dhe cirk”, për të përshkruar mënyrën se si qeveria dhe kryeministri Rama menaxhojnë krizat dhe opinionin publik. Kjo lidhet drejtpërdrejt me konceptin e lashtë romak panem et circenses - bukë dhe cirk - sipas të cilit argëtimi dhe spektakli përdoreshin për ta mbajtur popullsinë të qetë dhe për ta shpërqendruar nga problemet e vërteta. Në Shqipëri, ekziston perceptimi se Rama e përdor këtë metodë, duke e kthyer spektaklin në një instrument politik. Si rrjedhojë, shprehja “populli do cirk” është bërë pjesë e fjalorit të kritikëve të qeverisë, të cilët e përdorin për të shpjeguar pse debati publik dominohet shpesh nga ngjarje sensacionale, në vend që të përqendrohet te çështjet më të thella politike. Duke iu kthyer çështjes në fjalë, në shumë prej debateve televizive të zhvilluara pas 30 shtatorit, shkelja themelore - shpërndarja e imazheve intime pa pëlqimin e personave të përfshirë - nuk u vu sa duhet në qendër të vëmendjes. Madje, gratë e prekura nga kjo dhunë u lanë jashtë vëmendjes, në vend që të ishin në qendër të diskutimit. Edhe nëse të mbijetuarat arrijnë të kapërcejnë turpin dhe ndjenjën e fajit që ushqejnë si diskursi publik, ashtu edhe ai i brendësuar, i ngritur mbi vetëgjykimin, gjetja e këshillimit të qartë ligjor dhe kuptimi i pozitës së tyre juridike nuk është aspak e lehtë. Ato duhet të orientojnë veten në një rrjet të ndërlikuar dispozitash.