Letra e hapur për Policinë shtetërore për dhunën e protestuesve

Muhamet Skana, një student 21-vjeçar, përfundoi në Spitalin e Traumës me frakturë në kafkë dhe në shtyllën kurrizore, pasi u godit nga një efektiv policie më 16 tetor, pranë Ministrisë së Arsimit, gjatë protestave studentore. Rasti i tij është një nga 32 episodet e dhunës së pretenduar policore, të dokumentuara gjatë pesë ditëve të protestave, nga 13 deri më 17 tetor, në një letër të hapur drejtuar Policisë së Shtetit.

Letra, e nënshkruar nga Qendra Res Publica, avokatë, qytetarë dhe organizata, i drejtohet Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Skënder Hita, dhe drejtorit të Policisë së Tiranës, Oliger Torba. Nënshkruesit kërkojnë hetim të rasteve të raportuara dhe masa sistemike për të parandaluar përsëritjen e tyre, jo vetëm pezullime individuale.

Sipas letrës, Skana qëndronte i qetë në rrugë, me duart të lira anash trupit dhe pa mbajtur asgjë, kur një efektiv e goditi befasisht dhe ai ra me kokë në asfalt, siç tregojnë pamjet e publikuara. Sipas motrës së tij, më pas u godit me shkop gome. Pamje të tjera e tregojnë të shtrirë në shpinë, me duart para gjoksit për t’u mbrojtur, ndërsa efektivë me shkopinj e mburoja kalojnë mbi të.

Sipas familjes, ai u mbajt rreth tri orë në komisariat pa u dërguar në spital, derisa familja kërkoi ambulancën. Në Spitalin e Traumës iu konstatuan frakturë në kafkë dhe në shtyllën kurrizore, si dhe hematoma në trup. Ai ndodhet në gjendje konfuzioni dhe humbjeje kujtese. Nënshkruesit e cilësojnë vonesën e ndihmës mjekësore si shkelje të drejtpërdrejtë të ligjit për Policinë e Shtetit, i cili e detyron punonjësin e policisë të kërkojë menjëherë ndihmë për personin e plagosur. Familja ka deklaruar se do ta ndjekë çështjen penalisht.

Letra ngre shqetësime edhe për punonjës policie me rroba civile dhe pa shenja identifikuese, të cilët kanë shoqëruar të rinj me forcë. “Policë me rroba civile, pa asnjë shenjë identifikimi, fusin të rinj me forcë në furgonë. Policia e Tiranës e ka pranuar vetë se ishin punonjës të Policisë Kriminale”, shkruajnë nënshkruesit.

Rastet e listuara përfshijnë protestues të tërhequr zvarrë dhe të goditur me shkelma ndërsa ishin në tokë, një të ri të goditur në grup me shkopinj gome derasa mbeti pa ndjenja, një student të përgjakur të lidhur me pranga pas kangjellave të Ministrisë së Arsimit, si dhe të mitur të goditur në Tiranë, Lezhë e Kamëz. Letra dokumenton edhe dhunën ndaj gazetarëve, përfshirë kryeredaktorin e Dosja.al, i cili u godit me grushte e shkelma ndërsa filmonte.

Për dhunën ndaj personave të rrëzuar, letra është e prerë: “Forca e ligjshme ndal një rrezik dhe ndalet kur rreziku mbaron. Goditja e një personi që është tashmë në tokë nuk ndal asnjë rrezik: ajo ndëshkon, në formën e vetëgjyqësisë.”

Nënshkruesit theksojnë se nuk e mohojnë dhunën e disa protestuesve ndaj policëve dhe dëmtimin e pronave, por sipas tyre përsëritja e të njëjtit model kërkon përgjegjësi institucionale. “E përsëritur për pesë ditë radhazi, nga njësi të ndryshme dhe në të njëjtën formë, kjo dhunë nuk është më gabim i disa individëve me uniformë, por problem i institucionit që ju drejtoni”, thuhet në letrën e hapur.

Dokumenti i referohet edhe gjetjeve paraprake të Avokatit të Popullit, i cili deklaroi më 16 tetor se ka takuar 214 persona të ndaluar dhe se për 26 prej tyre shenjat e dhunës dhe pretendimet për keqtrajtim janë pasqyruar në procesverbale. Avokati i Popullit konstatoi gjithashtu se të mitur janë marrë në pyetje pa praninë e prindit ose kujdestarit dhe të psikologut, si dhe mbipopullim në komisariate e mangësi në regjistrimin e personave të shoqëruar.

Më 15 tetor, Drejtori i Përgjithshëm Skënder Hita deklaroi se reagimi i Policisë ka qenë i drejtë dhe proporcional. Ai tha se janë pezulluar nga detyra shtatë punonjës policie për shkelje të konstatuara. Sipas letrës, pezullimet e bëra publike lidhen me dy raste: katër efektivë dhe shefi i rendit i Komisariatit nr. 1, për 19-vjeçarin që pësoi frakturë të këmbës pranë Kuvendit, dhe dy inspektorë të Komisariatit nr. 3, për të riun e tërhequr zvarrë dhe të goditur me shkelma. Për rastin e Muhamet Skanës, deri më 17 tetor nuk ishte bërë publike asnjë masë ndaj efektivëve.

Letra ngre shqetësime edhe për raportimet mediatike mbi përdorimin për herë të parë të plumbave të gomës më 17 tetor. Policia e Shtetit i ka kundërshtuar këto raportime, duke deklaruar se janë përdorur mjete shpërqendruese. Nënshkruesit kërkojnë sqarim të menjëhershëm për llojin e municioneve, bazën ligjore dhe urdhrat e përdorimit.

Bashkë me letrën, Res Publica ka paraqitur edhe një kërkesë për informacion sipas ligjit 119/2014, me 19 pyetje, mes tyre numri i raporteve të përdorimit të forcës, angazhimi i policëve me rroba civile, përdorimi i automjeteve pa shenja dhe kur janë njoftuar drejtuesit, deri te ministri dhe kryeministri, për incidentet.

Letra u është dërguar edhe Kryeministrit, Ministrit të Punëve të Brendshme, Agjencisë së Mbikëqyrjes Policore, Avokatit të Popullit, Mekanizmit Kombëtar për Parandalimin e Torturës dhe Prokurorisë së Tiranës.

Paralelisht me letrën e Res Publica-s, 19 organizata të shoqërisë civile, kanë publikuar një deklaratë të përbashkët ku kërkojnë ndalimin e dhunës, mbrojtjen e personave të lënduar dhe respektimin e së drejtës për protestë paqësore.

Organizatat theksojnë se mbrojtja e jetës dhe dinjitetit duhet të jetë përparësi, si për protestuesit, ashtu edhe për punonjësit e policisë, gazetarët dhe kalimtarët. Ato kujtojnë se protesta paqësore është një e drejtë themelore, e garantuar nga neni i Konstitucës.