Shqipëria, 145 milionë dollarë për digjitalizimin, por vetëm 1 në 8 biznese përdor inteligjencën artificiale

Banka Botërore ka shpallur sot një strategji të re globale për të ndihmuar vendet në zhvillim të përdorin teknologjinë digjitale dhe inteligjencën artificiale për të rritur produktivitetin, për të përmirësuar shërbimet dhe për të krijuar vende punë.

Nisma përfshin zgjerimin e rrjeteve të komunikimit, uljen e kostove të internetit, zhvillimin e aftësive teknologjike dhe mundësimin e përdorimit të inteligjencës artificiale nga bizneset dhe institucionet publike.

Presidenti i Bankës Botërore, Ajay Banga, theksoi se zhvillimi teknologjik duhet të japë vendeve mundësi të krijojnë vende punë dhe të përdorin më mirë burimet financiare. Institucioni vlerëson se gjatë 10 deri në 15 viteve të ardhshme, 1,2 miliona të rinj do të arrijnë moshën e punës në vendet në zhvillim, ndërsa ekonomitë e tyre pritet të krijojnë vetëm rreth 420 miliona vende punë.

Për Shqipërinë, strategjia e re ndërkombëtare ngre një pyetje ekonomike: sa po përfiton vendi nga investimet në teknologji dhe sa po arrijnë bizneset shqiptare ta përdorin atë për të rritur prodhimin dhe konkurrueshmërinë?

INSTAT ka publikuar më 21 shtator rezultatet e anketës mbi përdorimin e teknologjisë në ndërmarrjet shqiptare për vitin 2026. Sipas raportit, 99,5% e ndërmarrjeve me të paktën 10 të punësuar përdorin kompjuterë me akses në internet për qëllime punës. Megjithatë, vetëm 12,4% përdorin sisteme të inteligjencës artificiale.

Një vit më parë, këto teknologji i përdornin 9% e ndërmarrjet. Rritja me 3,4 pikë për qindje tregon përmirësim, por edhe hapësirë të konsiderueshme që mbetet për përhapjen e saj.

Dallimet shfaqen edhe ndërmjet kompanive sipas madhësisë. Ndërmarrjet me të paktën 250 të punësuar regjistrojnë një përdorim të inteligjencës artificiale prej 28,1%, ndërsa në të gjithë grupin e ndërmarrjeve, përfshirë ato më të vogla, treguesi arrin vetëm 12,4%.

Edhe përdorimi i shërbimeve kompjuterike në internet mbetet i kufizuar. Sipas INSTAT-it, 35,3% e ndërmarrjeve përdorin shërbime cloud, ndërsa 31,3% realizojnë shitje përmes faqeve ose platformave digjitale.

Anketa përfshiu 2.384 ndërmarrje me të paktën 10 të punësuar. Për këtë arsye, rezultatet nuk përfaqëson drejtpërdrejt bizneset më të vogla, të cilat përbëjnë një pjesë të renditshme të ekonomisë shqiptare.

Ndërkohë, Banka Botërore ka miratuar financime të konsiderueshme për modernizimin digjital të administratës shqiptare.

Në mars 2025, institucioni miratoi 80 milionë dollarë financim shtesë për programin GovTech, duke e çuar financimin e miratuar të programit në 145 milionë dollarë.

Programi përfshin përmirësimin e platformës e-Albania, modernizimin e shërbimeve të bashkive, zhvillimin e një sistemi të ri të prokurimit publik dhe përmirësimin e administrimit të financave shtetërore.

Banka Botërore synon të përdorë inteligjencën artificiale edhe në sistemin e prokurimeve publike, për të përmirësuar transparencën, kontrollin dhe efikasitetin e përdorimit të fondeve.

Këto janë objektiva të programit, jo rezultate që institucioni i ka konfirmuar si plotësisht të realizuara. Gjithashtu, 145 milionë dollarë përfaqëson financimin e miratuar për programin GovTech dhe jo një fond të posaçëm për inteligjencën artificiale. Shuma e miratuar nuk duhet ngatërruar me fondet që janë disbursuar apo shpenzuar deri tani.

Në gusht 2026, Banka Botërore raportoi se Shqipëria kishte ngritur 216 laboratorë teknologjikë në shkolla, ku mbi 70 mijë nxënës po zhvillonin aftësi digjitale. Institucioni raportoi gjithashtu trajnimin e më shumë se 800 mësuesve.

Këto investime krijojnë mundësi për zhvillimin e aftësive teknologjike. Ndikimi i tyre afatgjatë në tregun e punës dhe produktivitetin e ekonomisë kërkon matje të vëçanta.