Pse Britania mund të shmangë trazirat dhe Francën jo

Protestat e dhunshme në Francë po ngrenë shqetësime në Britani, por historiani Robert Tombs argumenton se traditat institucionale dhe kushtet shoqërore mund të përcaktojnë nëse kriza do të shprehet përmes votës apo dhunës në rrugë.

Britania dhe Franca kanë një histori të ndryshme në lidhje me reagimin ndaj krizave. Franca ka një traditë të dhunës revolucionare, që është pjesë e kujtesës kombëtare. Festa Kombëtare përkujton sulmin ndaj Bastijës, dhe përplasjet mes së majtës dhe së djathtës kanë shoqëruar historinë moderne të vendit. Britania, në vend të kësaj, ka një traditë të reformave dhe kompromisit, duke mundësuar kalimin e pushtetit nga një forcë politike te tjetra përmes votës.

Të dy vendet përballen me vështirësi ekonomike dhe politike, por Britania ka një traditë më fleksibël në tregun e punës dhe papunësia e të rinjve është më e ulët. Franca, në anën tjetër, ka një problem më i thellë me periferitë urbane, të njohura si banlieues, të cilat nuk kanë një ekuivalent të drejtpërdrejtë në Britani.

Ky fenomen nuk është i ri dhe nuk mund të shpjegohet thjesht me emigracionin e kohëve të fundit. Filmi francez La Haine, i realizuar më shumë se 30 vjet më parë, portretizonte pikërisht tensionet mes të rinjve të periferive, policisë dhe institucioneve.

Për këtë arsye, dhuna aktuale nuk mund të shpjegohet vetëm me pakënaqësinë ndaj sistemit arsimor apo rritjes së kostos së jetesës. Këto mund të jenë shkaktarë të menjëhershëm të protestave, por tensionet burojnë edhe nga probleme shumë më të vjetra të përjashtimit shoqëror, pabarazisë dhe mosbesimit ndaj institucioneve.

Franca dhe Britania përballen me presione të ngjashme ekonomike dhe politike, por jo me të njëjtat kushte shoqërore dhe tradita institucionale. Kjo nuk do të thotë se Britania është e mbrojtur nga trazirat, as se Franca është e dënuar të përjetojë vazhdimisht dhunë. Dallimi thelbësor është se një krizë ekonomike nuk shndërrohet automatikisht në krizë të rendit publik. Mënyra se si institucionet marrin vendime, si qytetarët reagojnë ndaj reformave dhe sa të thella janë ndarjet shoqërore përcaktojnë nëse pakënaqësia kanalizohet përmes politikës apo shpërthen në rrugë.