Policia shkel ligjin me kontrollin e telefonave të protestuesve
Protestuesit në Shqipëri raportuan se policia u kërkonte të zhbllokojnë telefonat e tyre celularë dhe të lejojnë kontrollin e të dhënave personale pa një vendim gjykate. Kjo është një çështje e ngjashme me një kontekst kritikash për përdorimin joproporcional të forcës ndaj protestuesve dhe mënyrën se si policia ndërhyn gjatë ndalimeve.
Policia shqiptare është kritikuar për kontrollin e telefonave të protestuesve në shkelje të ligjit. Në fund të shtatorit, kryeministri Edi Rama paralajmëroi se telefoni celular nuk mund të trajtohej më si një derë e hapur për shtetin drejt jetës private të qytetarëve. Ai e quajti atë “arkivin e jetës së një njeriu” dhe premtoi garanci të reja ligjore për ta mbrojtur nga kontrollet arbitrare.
Disa prej të rinjve të ndaluar, përfshirë të mitur, treguan se efektivët u kishin kërkuar të zhbllokojnë telefonat dhe të ekspozonin përmbajtjen e tyre personale, pa vendim gjykate. Dëshmitë, të raportuara nga Avokati i Popullit, kanë ngritur pikëpyetje mbi ligjshmërinë e veprimeve të policisë dhe kanë nxjerrë në pah hendekun mes garancive për privatësinë që qeveria premton të sanksionojë në ligj – të cilat, sipas kritikëve, synojnë të mbrojnë zyrtarët e lartë nën hetim nga SPAK.
Pamjet e shpërndara në rrjetet sociale gjatë protestave të ditëve të fundit në Tiranë tregojnë efektivë të policisë që u marrin telefonat celularë personave të ndaluar, duke ngritur pikëpyetje mbi bazën ligjore të këtyre veprimeve dhe kufijtë e kompetencave të policisë.
Raportimet se protestuesve u është kërkuar të zhbllokojnë pajisjet e tyre pa një autorizim të qartë ligjor ngrenë çështjen nëse policia ka vepruar brenda kompetencave të përcaktuara nga ligji. Gjatë një raportimi të martën për situatën e respektimit të të drejtave të njeriut nga policia gjatë protestave, Avokati i Popullit tha se një nga shkeljet e pretenduara lidhej edhe me përpjekjet e policisë për të kontrolluar telefonat e protestuesve të ndaluar.
Avokati i Popullit, Ahmet Prençi, tha se disa të mitur dhe të rritur raportuan se u është kërkuar të zhbllokojnë telefonat celularë dhe të lejojnë kontrollin e të dhënave personale, pa vendim gjykate, madje edhe kur nuk kishte akuzë të ngritur nga prokuroria. Institucioni vë në dukje se e drejta për jetën private dhe korrespondencën mbrohet nga neni 8 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe se ndërhyrjet në këtë të drejtë duhet të kenë bazë ligjore, të jenë të domosdoshme dhe proporcionale.
Edhe procedurat penale parashikojnë kushte për kontrollin dhe marrjen e të dhënave elektronike, duke vendosur kufij për mënyrën se si autoritetet mund të hyjnë në përmbajtjen e pajisjeve personale. Ligjshmëria e një veprimi të tillë varet nga rrethanat konkrete, kompetencat e organit procedues dhe autorizimet që kërkon ligji.
Përfaqësues të shoqërisë civile paralajmërojnë se kontrolli i telefonave celularë të protestuesve nga policia, pa autorizimin e nevojshëm ligjor, mund të përbëjë ndërhyrje të paligjshme në privatësi dhe shkelje të procedurave penale. Avokati Gent Serjani, drejtues i Qendrës për Drejtësi Sociale, tha se ligjshmëria e këtyre veprimeve varet nga baza ligjore dhe respektimi i procedurave.
Sipas Serjanit, e drejta për respektimin e jetës private dhe mbrojtjen e të dhënave personale garantohet nga legjislacioni shqiptar dhe nga aktet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. Për këtë arsye, çdo ndërhyrje e autoriteteve publike në këtë të drejtë duhet të ketë një bazë ligjore, të ndjekë një qëllim të ligjshëm dhe të jetë në përputhje me parimin e proporcionalitetit.
Për Rigels Xhemollarin, nga qendra Qëndresa Qytetare, këto veprime përbëjnë haptazi tejkalim të kompetencave nga policia dhe një çështje që kërkon hetim nga prokuroria dhe përgjegjësi për veprimet e kryera. Shkelje e procedurës penale dhe duhet të ketë hetim zinxhir nga prokuroria pasi kanë tejkaluar kompetencat e veta policia pa vendim gjykate.