Evropa në prag të rënies: Borxhet, socializmi dhe kriza që kërcënon Perëndimin

Evropa po përballet me një krizë të thellë, e cila është një rezultat i dekadave të shpenzimeve të pakontrolluara publike, rritjes së borxhit dhe zgjerimit të shtetit social dhe politikave të emigracionit pa planifikim afatgjatë. Kriza që po kalon kontinentin është një paralajmërim edhe për Shtetet e Bashkuara, të cilat rrezikojnë të përsërisin të njëjatat gabime.

Për të kuptuar atë që po ndodh, duhet të shqyrtojmë rrugëtimin e disa shoqërive dikur të disiplinuara, të cilat dominuan botën, por që gradualisht filluan t'i jepnin përparësi së tashmes ndaj së ardhmes, përfitimit të menjëhershëm ndaj planifikimit afatgjatë dhe jetës së lehtë ndaj sakrificës kolektive.

Psikologia Carol Dweck ka thënë se aftësia për të shtyer kënaqësinë e menjëhershme është rruga drejt arritjeve të madhe. Pikërisht kjo aftësi i ka munguar Evropës gjatë një çerekulli të fundit, madje edhe më gjatë.

Franca ka regjistruar deficite buxhetore jo për një, pesë apo dhjetë vjet, por për 52 vjet radhazi, nën qeveri të të gjitha ngjyrimeve politike. Për një kohë të gjatë, kjo politike krijoi një ndjesi të rreme mirëqenieje. Huamarrja e vazhdueshme në tregjet financiare i mundësoi shtetit të shpenzonte më shumë sesa kishte mundësi të përballej.

Por efekti i grumbulluar ka qenë shkatërrues. Borxhi publik i Francës i afrohet 120% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa pagesat e interesave po zen një pjesë gjithnjë e më të madhe të buxhetit. Kjo do të thotë se shpenzimet publike ndodhen pranë niveleve rekord, ndërkohë që qytetarët ndiejnë një presion ekonomik më të madh se kurrë.

Të njëjtin model e shohim edhe në sistemën e mirëqenies sociale. Në fillim të viteve 1980, Franca uli moshën e pensionit, pikërisht në një periudhë kur jetëgjatësia po rritej. Njëkohësisht, shteti filloi të ofronte përfitime gjithnjë e më bujare për personat që nuk punonin.

Këto vendime kënaqnin pensionistët dhe të papunët, por çdo politikë ka një kosto që, herët a vonë, duhet paguar. Sot, partiqtë që paraqiten si zgjidhja e problemave propozojnë edhe më shumë shpenzime. Marine Le Pen, nga Bashkimi Kombëtar populist, deshiron ta ulë përseri moshën e pensionit në 60 vjeç, nga 62 vjeç e nëntë muaj, një politikë që, sipas gjykimit tim, pothuajse do ta garantonte falimentimin financiar të shtetit.

Historianët si Oswald Spengler dhe Edward Gibbon, të cilët kanë studiuar dinamikat e rënies së qytetërimeve, kanë përdorur një term për të përdorur sjellje të tillë: shkëputje nga realiteti.

Punonjësit e hekurudhave në Francë mund ta ndërprasin punën 18 muaj para pensionit dhe të vazhdojnë të marrin 75% të pagës, sikur paga e lartë për më pak punë të përbënë një drejtë të patjetërsueshme njerëzore.

Britania e Madhe po ndjek një rrugë të ngjashme drejt një krize të mundshme në tregun e obligacioneve.

Pothuajse katër milionë njerëz marrin përfitime për paaftësi për punë, shpesh për gjendje të shëndetit mendore që mund të jenë të vështira për t'u percaktuar në mënyrë qartë nga ana diagnostike.

Megjithatë, shumë deputetë nuk shqetësohen për atë që unë e konsideroj humbje të rëndë të potencialit njerëzor. Përkundrazi, ata kundërshtojnë propozimet për të forcuar kriteret e përfitimit të këtyre pagesave.

Disiplina ka qenë gjithmonë një nga çelësat e suksesit, si për individët, ashtu edhe për shoqëritë. Por Evropa e ka dobësuar gradualisht këto cilësi përmes dekadave të vetëkënaqësisë, mohimit të problemave dhe zgjerimit të socializmit.

Ky term nuk i referohet vetëm qeverisë aktuale laburiste në Britaninë e Madhe.