Vuçiçi humb zgjedhjet në Serbi, një goditje për rendin politik

Zgjedhjet parlamentare në Serbi kanë shkaktuar humbjen e Aleksandar Vuçiçit, një goditje për rendin politik të vendit. Vuçiçi, i cili ka qeverisur Serbinë për më shumë se një dekadë, ka pranuar humbjen dhe festimet në Beograd kanë qenë një shenjë e përfundimit të një periudhe të gjatë të protestash dhe hapjen e mundësisë për një ndryshim politik.

Sipas gazeta amerikane The New York Times, Vuçiçi ka përdorur metoda qeverisjeje të ngjashme me ato të Viktor Orbán, lideri i Hungarisë, duke konsoliduar pushtetin dhe duke ushtruar ndikim të fortë mbi institucionet dhe hapësirën publike. Vuçiçi ka pranuar humbjen në një moment kur shumë qytetarë kishin frikë se zgjedhjet mund të shoqëroheshin me kontestime të forta dhe përplasje të ngjashme me ato të së kaluarës.

Pranimi i humbjes u pasua nga festime në qendër të Beogradit, ku dhjetëra mijëra qytetarë, kryesisht të rinj, dolën në rrugë me flamuj, brohoritje dhe fishekzjarre. Për shumë prej tyre, ky moment përfaqësonte përfundimin e një periudhe të gjatë të protestash dhe hapjen e mundësisë për një ndryshim politik që deri pak kohë më parë dukej i vështirë për t'u arritur.

Një tjetër element i rëndësishëm në analizën e New York Times është krahasimi historik me vitin 2000, kur Sllobodan Millosheviçi fillimisht refuzoi të pranonte humbjen në zgjedhjet presidenciale dhe u përballa me pas me protesta masive që e detyruan të largohej nga pushteti. Sipas raportimit, gjatë ditës së votimit kishte shqetësim për dhunë dhe parregullsi në qendrat e votimit, çka bëri që disa qytetarë të duheshin se situata mund të përsëriste skenarin e krizës së vitit 2000.

Në këtë kontekst, pranimi i humbjes nga Vuçiçi u pa si një moment vendimtar për shmangien e një përshkallëzimi të mundshëm të konfliktit politik. Megjithatë, krahasimi historik nuk nënkupton se dy periudhat janë identike. Ai pasqyron frikën e një pjesë të shoqërisë serbe se një pushtet i konsoliduar mund të përpiqet të ruajë kontrollin edhe përballe një rezultati të pafavorshëm.

Ratko Knežević, ish-diplomat nga Mali i Zi, e përshkruan zhvillimin si një ndryshim me pasoja shumë të mëdha sesa humbja e një qeverie. Ai thotë se ajo që ndodhi sot në Serbi nuk është disfata zgjedhore e një qeverie, por një goditje tektonike ndaj rendit politik të vendosur në vitin 1987. Referenca lidhet me periudhën kur Millosheviçi konsolidoi pushtetin dhe përdori çështjen e Kosovës si një element qendror të mobilizimit nacionalist serb.

Sipas interpretimit të Kneževićit, Vuçiçi nuk e shkëputi plotësisht veten nga kjo trashëgimi politike, por e vazhdoi dhe e përshtati atë me kushtet e reja. Millosheviçi ndërtoi një rend në të cilin të gjithë fqinjët e Serbisë u bënë armiq dhe çdo kritikë ndaj qeverisë konsiderohej si një shenjë e tradhtisë.