"Studentët rrëzuan Vuçiçin në Serbi: një fitore historike për liritë dhe drejtësinë"

Studentët serbë kanë fituar zgjedhjet në Serbi, duke rrëzuar presidentin Aleksandar Vuçiç. Kjo është një fitore historike për liritë dhe drejtësinë në vendin e Ballkanit.

Fitoren e Listës Studentore është një kujtesë se lufta për të drejtat dhe liritë tona nuk është e kotë. Kjo është çdo ditë më shumë e qartë, sipas Isidora Cerić, gazetare e medias "Vreme".

Lëvizja studentore që sfidoi pushtetin lindi pas tragjedisë së 1 nëntorit 2024, kur u shemb streha prej betoni në hyrje të stacionit hekurudhor të Novi Sadit dhe humbën jetën 16 persona. Shembja shkaktoi protesta në të gjithë Serbinë, ndërsa hetimet dhe dokumentet e publikuara më pas ngritën dyshime serioze për neglizhencë dhe korrupsion në punimet e rikonstruksionit.

Protestat fillimisht u përqendruan te kërkesa për publikimin e dokumentacionit të punimeve dhe për hetimin e plotë të tragjedisë. Por, pas përplasjeve me protestuesit dhe sulmeve ndaj studentëve që kërkonin drejtësi për viktimat, lëvizja u zgjerua përtej Novi Sadit. Në javët që pasuan, fakultetet në Beograd, Novi Sad, Nish, Kragujevc dhe qytete të tjera nisën bllokadat, ndërsa studentët organizuan protesta masive në të gjithë vendin.

Një nga veçoritë e protestave ishte mënyra e organizimit. Në vend të një drejtuesi të vetëm, studentët u mbështetën te asambletë e hapura, të njohura si plenume, ku pjesëmarrësit diskutonin dhe votonin për kërkesat, strategjinë dhe veprimet e lëvizjes. Grupet e punës merreshin me koordinimin, komunikimin publik, sigurinë dhe mbledhjen e ndihmave.

Kjo strukturë u mundësoi studentëve të ruanin një qëndrim të përbashkët pa u identifikuar me një lider të vetëm. Protestat u mbështetën gjithashtu nga pedagogë, mësues, avokatë, fermerë dhe qytetarë të profesioneve të ndryshme.

Më 15 mars 2025, Beogradi përjetoi një nga demonstratat më të mëdha në historinë e tij të fundit, me vlerësime nga 275 mijë deri në 325 mijë pjesëmarrës. Kështu, lëvizja u kthye në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë.

Teksa protestat vazhdonin dhe presioni ndaj qeverisë rritej, lëvizja nisi të shqyrtonte kalimin nga mobilizimi në rrugë drejt krijimit të një force politike.

Më 5 maj 2025, studentët kërkuan për herë të parë zgjedhje të parakohshme parlamentare. Vendimi për të hyrë vetë në garë ishte më i debatueshëm. Një pjesë e studentëve druhej se krijimi i një strukture elektorale mund ta kthente lëvizjen në një parti tradicionale, pikërisht modelin politik nga i cili ajo ishte distancuar.

Megjithatë, mbështetësit e pjesëmarrjes në zgjedhje nisën të hartonin rregulla për përzgjedhjen e kandidatëve dhe për ruajtjen e kontrollit kolektiv mbi listën. Procesi u mbështet te diskutimet dhe votimet në asambletë studentore, ndërsa përzgjedhja synonte të shmangte përfshirjen e personave me poste të larta politike në të shkuarën.

Kështu, Lista Studentore u konceptua jo si një parti e zakonshme, por si një listë kandidatësh të pavarur, e mbështetur nga lëvizja studentore. Në të u përfshinë pedagogë, mjekë, aktivistë, artistë dhe sportistë, ndërsa kardiologu dhe profesori Ilija Srdanović u vendos në krye të listës.

Duke folur për fitoren e Listës Studentore, Una kujton betejat që kanë kaluar studentët dy vitet e fundit. “Riktheva në mendje të gjitha lajmet e këqija, të gjitha fitoret e ‘pavërejtura’, të qeshurat dhe buzëqeshjet, përqafimet me njerëzit e dashur, lotët me të cilët pritëm studentët që përshkuan Serbinë me biçikleta, duke vrapuar apo në këmbë, si shenjë e qëndresës së tyre”, thotë ajo.

Më 14 shtator 2026, lëvizja dorëzoi zyrtarisht listën me 250 kandidatë, së bashku me më shumë se 70 mijë firma mbështetëse. Lista konkurroi për të gjitha 250 vendet e parlamentit, duke e kthyer pakënaqësinë e grumbulluar gjatë gati dy vitesh protesta.