Franca në krizë të thellë: Përplasjet dhe dobësimi i autoritetit shtetëror

Franca po përballë një krizë të thellë politike, ekonomike dhe shoqërore. Përplasjet dhe dobësimi i autoritetit shtetëror po ushqejnë shqetësimet për të ardhmen e vendit. Në një analizë kritike, paralajmërohet se mungesa e dialogut dhe e kompromisit mund ta çojë Francën drejt një konflikti të brendshëm.

Në maj të vitit 1848, Alexis de Tocqueville mori pjesë në një ceremoni madhështore në Champ-de-Mars të Parisit, organizuar për të kremtuar pajtimin kombëtar. Tre muaj më parë kishte rënë Monarkia e Korrikut e mbretit Louis-Philippe, ndërsa zgjedhjet e prillit nuk kishin prodhuar një rezultat të qartë politik.

Në periferi të kryeqytetit po rritej pakënaqësia. Punëtorët, të cilët kishin shpresuar në krijimin e një republike sociale dhe demokratike, kundërshtonin mbylljen e Punëtorëve Kombëtarë, institucioneve që synonin të lehtësonin papunësinë.

Tocqueville pa rreth 20 mijë bajoneta që lëviznin përpara tij, duke krijuar atë që ai e përshkroi si një "liqen prej çeliku". Grupimet kundërshtare demonstronin forcën e tyre: fillimisht legjionet e lagjeve punëtore, më pas ato të zonave të pasura dhe të periferive.

Në kujtimet e tij, Tocqueville shkroi se e kishte ndjekur ceremoninë me trishtim, pasi nuk kishte parë kurrë më parë aq shumë armë në duart e popullit. Ai parashikonte se ato bajoneta, që shkëllqenin nën diell, se shpejti do të drejtoheshin kundër njëra-tjetrës.

Sipas tij, ajo ceremoni kishte shërbyer në të vërtetë si një paradë e dy ushtrive që do të përballeshin në luftë civile.

Vetëm një muaj më vonë, gjenerali Louis-Eugène Cavaignac udhëhoqi një ushtri prej 50 mijë ushtarësh, kryesisht bij fermerësh, kundër rreth 25 mijë punëtorëve që kishin ngritur barrikada në lindje të Parisit.

Përplasja përfundoi me një shtypje të përgjakshme të kryengritjes. Sipas shifrave që citon autori, rreth 5 mijë kryengritës humbën jetën, 1 500 u ekzekutuan pa gjyq dhe 25 mijë të tjerë u deportuan, kryesisht drejt Algjerisë.

Karl Marx e konsideroi kryengritjen një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e luftërave civile evropiane.

Njëzet e dy vjet më vonë, në vitin 1871, Franca, e dobësuar nga humbja përballë Prusisë, përjetoi kryengritjen e Komunës së Parisit. Qeveria e Adolphe Thiers e shtypi atë me dhunë të madhe.

Konfliktet e brendshme vazhduan edhe gjatë shekullit XX.

Në vitin 1961, Parisi kaloi në gjendje alarmi pasi disa gjeneralë francezë organizuan një grusht shteti në Algjeri, me synimin për të rrëzuar presidentin Charles de Gaulle.

Autoritetet dureshin se parashutistët mund të zbarkonin në kryeqytet. Ndërkohë, Organizata e Armatosur Sekrete, OAS, kryente atentate për të destabilizuar vendin.

Në të njëjten periudhë, dy lëvizjet algjeriane për pavarësi, Fronti i Çlirimit Kombëtar (FLN) dhe Lëvizja Kombëtare Algjeriane (MNA) e Messali Hadj, zhvillonin një konflikt të përgjakshëm që shkaktoi afro 4 mijë viktima. Në maj të vitit 1968, Franca iu afrua sërish një përplasjeje të rendë të brendshme.

Presidenti de Gaulle udhëtoi drejt Gjermanisë Perëndimore për të siguruar mbështetjen e gjeneralit Jacques Massu, në rast se do të nevojitej ndërhyrja e trupave franceze të vendosura atje për të shtypur një kryengritje komuniste.

Veprimet e kujdesshme të prefektit të policisë së Parisit, Maurice Grimaud, ndihmuan në shmangien e një përshkallëzimi edhe më të madh. Megjithëse protestuesit ngritën barrikada në Lagjen Latine dhe në qytetet kryesore franceze, bilanci zyrtar i dy muajve të trazirave ishte gjashtë ose shtatë të vdekur dhe rreth 2 mijë të plagosur.

Duke iu rikthyer aktualitetit, autori përshkruan trazirat e 17 tetorit 2026, të cilat, sipas dëshmisë së tij, u zhvilluan pranë banesës së tij në Paris. Gjatë gjithë ditës, ai dëgjoi shpërthimet e granatave me gaz lotsjellës dhe të mjeteve piroteknike.

Rreth orës 18:00, kur doli për të bërë pazar, rrugët ishin demtuar rëndë. Koshi mbeturinash, motocikleta dhe stola digjeshin, ndërsa automjetet tërhiqen.