Studentët serbë rrezikojnë të nxisin konfliktin në Ballkan për shkak të qëndrimit të tyre ndaj Kosovës

Lëvizja studentore që fitoi zgjedhjet parlamentare në Serbi dhe largoi Aleksandar Vuçiçin nga pushteti ka një program të politikës së jashtme që rrezikon të nxisë tensione të reja në Ballkan, veçanërisht për shkak të qëndrimit ndaj Kosovës. Ky është vlerësimi i gazetarit Michael Martens në një analizë të publikuar në gazetën gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ).

Sipas Martens, megjithëse lëvizja studentore ka arritur një sukses historik duke ndryshuar pushtetin në Serbi, qendrimet e saj në politikën e jashtme, deri tani, nuk premtojnë asgjë të mirë për rajonin. Studentët nuk kufizohen vetëm te mosnjohja e pavarësisë së Kosovës, por duket se synojnë të mohojnë edhe vetë ekzistencën e shtetit të saj.

Në programin e publikuar në faqen e internetit të lëvizjes thuhet se do të luftohet për ta mbajtur Kosovën pjesë të Serbisë. Ish-provinca serbe përmendet vetëm si ‘e ashtuquajtura republikë’: ‘Ne do ta kundërshtojmë në mënyrë konsekuente pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të së ashtuquajturës Republikës së Kosovës dhe nuk do të lejojmë anëtarësimin e saj në organizatat ndërkombëtare’. Me sa duket, synimi është që të zhbëhen edhe arritjet e deritanishme.

Në lidhje me marrëveshjen serbo-kosovare për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, të arritur në vitin 2023 gjatë qeverisjes së Vuçiçit, me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, në program thuhet: ‘Ne do të ndjekim penalisht të gjithë përfaqësuesit përgjegjës të regjimit për çdo vepër të mundshme penale që lidhet me nënshkrimin dhe zbatimin e marrëveshjeve antikushtetuese në dëm të Serbisë’.

Me sa duket, synohet të zhbëhet shtetësia e Kosovës. Nga këndvështrimi i lëvizjes studentore serbe, nuk ekziston një qeveri e Kosovës e zgjedhur në mënyrë demokratike. Në vend të saj, programi flet për ‘institucionet e përkohshme të vetëqeverisjes’ në Prishtinë.

Edhe Universiteti serb në Mitrovicën e Kosovës, në veriun e vendit, ku popullsia serbe është e përqendruar në një territor kompakt, sipas terminologjisë së studentëve, e ka selinë atje vetëm ‘përkohësisht’. Pse përkohësisht? Sepse synojnë ta zhvendosin sërish universitetin në kryeqytetin Prishtinë? Pa marrëveshje me qeverinë e Kosovës? Si mund të realizohet kjo? Pretendimi i lëvizjes studentore për të ushtruar pushtet vendimmarrës në Kosovë mund të realizohej vetëm përmes një lufte.

Një tjetër shqetësim i ngritur në analizë lidhet me orientimin ndërkombëtar të lëvizjes studentore. Sipas programit të saj, studentët synojnë të ruajnë partneritetin tradicional me Rusinë dhe kundërshtojnë vendosjen e sanksioneve ndaj Moskës. Lëvizja parashikon gjithashtu zgjerimin e partneritetit strategjik me Kinën.

Martens vëren se lëvizja ka shprehur solidaritet me palestinezët dhe ka dënuar politikat e Izraelit në Gaza, por ka heshtur për gjenocidin e Srebrenicës.

Gazetari Michael Martens, një njohës i mirë i rajonit të Ballkanit, paralajmëron se zbatimi i këtij programi mund të sjellë reagime kundër politikave të Serbisë në Kosovë, Kroaci, Mal të Zi dhe te shumica e popullsisë së Bosnjës.