Meta dhe Snapchat përballetin me drejtësinë për dëmet ndaj adoleshentëve

Gjigantët e rrjetave sociale Meta dhe Snap po përballojnë një proces gjyqësor në Shtetet e Bashkuara për akuzën se platformat e tyre janë projektuar për të krijuar varese dhe se përdorimi i tyre ka ndikuar negativisht në shëndetin mendor të fëmijëve dhe adoleshentëve. Procesi i ri vjen pas një vendimi të renditshëm të marsit 2026, kur një gjykatë amerikane i shpalli Meta dhe YouTube përgjegjës për dëmet e një përdoruesje të re, të identifikuar me inicialet KGM. Dy kompanitë u urdhëruan të paguanin së bashku 6 milionë dollarë dëmshpërblim.

Meta kundërshtoi vendimin, ndërsa Snap dhe TikTok kishin arritur marrëveshje me paditësen përpara fillimit të gjykimit. Në një tjetër çështje, që ishte planifikuar të shqyrtohej në gusht, Snap, TikTok dhe YouTube arritën marrëveshje me paditësen. Kjo e fundit tërhoqi me pas pretendimet ndaj Meta, duke bërë që kompania të shmangte procesin gjyqësor.

Procesi aktual lidhet me dy paditëse, të identifikuara me inicialet SJ dhe KDB, të cilat pretendojnë se përdorimi i rrjetave sociale u ka shkaktuar probleme serioze shëndetësore. Sipas dokumenteve gjyqësore, SJ, një adoleshente nga Illinois, nisi ta përdorte Snapchat në mënyrë të detyruar në moshën 13-vjeçare. Avokatët e saj pretendojnë se përdorimi i platformës u shoqërua me probleme të shëndetit mendor, çrregullime të ushqyerit dhe sjellje vetëdëmtuese.

KDB, tashmë 18 vjeç dhe banore e Mississippi-t, pretendon se zhvilloi një përdorim të pakontrolluar të platformave të Meta dhe Snap, pasi nisi të përdorte në moshën 15-vjeçare. Sipas avokatëve, kjo ndikoi në përkeqësimin e shëndetit të saj fizik dhe mendor.

TikTok dhe YouTube, të cilat fillimisht ishin pjesë e padive, kanë arritur marrëveshje me paditëset. Edhe Meta ka arritur marrëveshje me SJ, por jo me KDB. Nëse nuk arrihen marrëveshje të tjera, deklaratat hapëse të procesit pritet të nisin më 4 nëntor.

Mes dëshmitarëve që pritet të paraqiten në gjykatë nga mesi i nëntorit janë drejtori ekzekutiv i Meta, Mark Zuckerberg, drejtori i Instagram, Adam Mosseri, dhe drejtori ekzekutiv i Snap, Evan Spiegel. Paditë amerikane janë përqendruar veçanërisht te mënyra se si janë projektuar platformat, duke argumentuar se disa funksione synojnë të mbajnë përdoruesit aktiv për periudha gjithnjë e më të gjata.

Mes praktikave të kundërshtuara janë lëvizja e pafundme në përbajtje (infinite scrolling), riprodhimi automatik i videove dhe mekanizmat që nxisin ndërveprimin e vazhdueshëm. Paditësit argumentojnë se këto karakteristika mund të krijojnë modele përdorimi të pakontrolluar, veçanërisht te fëmijët dhe adoleshentët.

Kompanitë i kundërshtojnë akuzat. Meta ka mohuar se platformat e saj janë përgjegjëse për dëmet e pretenduara, duke deklaruar se do të vazhdojë të mbrohet kundër padive që i konsideron të pabazuara. Nga ana tjetër, Snap argumenton se Snapchat ndryshon nga Instagram dhe Facebook, pasi funksioni i tij kryesor është komunikimi përmes mesazheve.

Kompania pretendon se provat do të tregojnë se siguria e komunitetit ka qenë parësiti dhe se akuzat nuk pasqyrojnë mënyrën se si është projektuar platforma. Presioni ligjor ndaj kompanive të rrjetave sociale është intensifikuar gjatë vitit 2026. Në tetor, një gjykatë në New Mexico urdhëroi Meta të paguante 25 miliardë dollarë në një çështje të lidhur me mënyrën.