16 tē plagosur me plumba policisë brenda një jave në Tiranë

Qendra e Tiranës ishte mbuluar nga retë e gazit lotsjellës pasditen e 24 tetorit, ndërsa krismat e armëve të policisë përziheshin me shpërthimet e kapsollave dhe fishekzjarrëve të protestuesve.

Mes përplasjeve pranë Teatrit të Kukullave, Erjon Vishkulli, një i ri nga Elbasani dhe pjesëtar i grupimit të tifozëve "Tifozët Kuq e Zi", u godit nga një plumb gome në syrin e majtë.

Në pamjet filmike të incidentit, Vishkulli shihet duke vrapuar në drejtim të sheshit "Skënderbej", larg vijës së përplasjeve mes policisë dhe protestuesve. Ai mbante me dorë syrin e plagosur, para se të rrezohet në tokë.

I gjakosur, Vishkulli u transportua fillimisht në Spitalin Universitar të Traumes në Tiranë dhe më pas me një avion mjekësor drejt Italisë, ku mjekët po përpiqen t'i shpëtojnë shikimin.

Plagosja e tij ishte incidenti më i rendë i dokumentuar gjatë valës së protestave që ka përfshirë kryeqytetin shqiptar prej mesit të tetorit. Por ky incident nuk ishte një rast i izoluar.

Të dhënat e mbledhura nga BIRN bazuar në pamje filmike, dëshmi të të plagosurve, raportime publike, si dhe raporte nga organizatat e të drejtave të njeriut, identifikojnë të paktën 16 raste të protestuesve dhe qytetarëve të lënduar nga predhat kinetike të policisë mes 17 dhe 24 tetorit.

Të plagosurit kanë marrë goditje në kokë, fytyrë, qafë, kraharor, bark dhe shpinë, ndërsa disa prej tyre paraqisnin plagë të shumëfishta nga predhat. Gjashtë gazetarë raportuan gjithashtu se ishin goditur me plumba gome gjatë ushtrimit të detyrës.

Lloji i plagosjeve, si dhe pamjet filmike që tregojnë efektivë duke qelluar në drejtim horizontal, ngrenë dyshime serioze për respektimin e standardeve ndërkombëtare që kufizojnë përdorimin e armëve të tilla kundër protestuesve.

Udhëzuesi i Kombeve të Bashkuara i vitit 2020 mbi armët jo vdekjeprurëse ndalon përdorimin e predhave kinetike për shpërndarjen pa dallim të turmave dhe paralajmon kundër shënjestrimin e kokës, fytyrës, qafës dhe pjesëve të tjera të ndjeshme të trupit, për shkak të rrezikut të plagosjeve të renda dhe vdekjes.

Ekspertët e të drejtave të njeriut dhe të sigurisë intervistuar nga BIRN-i vlerësojnë se mënyra e përdorimit të këtyre armëve gjatë protestave studentore në Tiranë mund të përbejë shkelje të këtyre standardeve.

“Plumbat e gome dhe predhat e tjera kinetike nuk janë armë të zakonshme për të menaxhuar një turmë protestuesish, pasi standardet ndërkombëtare i trajtojnë si mjete të jashtëzakonshme, të lejuara vetëm kur është e domosdoshme dhe në mënyrë proporcionale,” tha Erida Shyti, juriste e të drejtave të njeriut.

Për ekspertin e sigurisë Redion Qirjazi, pamjet e ndërhyrjeve policore tregojnë mungesë disipline dhe ngrenë pyetje të pikëpamja mbi trajnimin e efektivëve.

“Së pari, për mua element shqetësues është lirshmëria me të cilën përdoren armët jo vdekjeprurëse me të shenjtë,” tha ai. “Ata duhet të përdoren vetëm si masë e fundit dhe më specifikisht kur ekziston një kërcënim i menjëhershëm për dëmtim serioz apo humbje jetë të personelit ligjzbatues apo civilëve,” shtoi Qirjazi.

Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shqipërisë nuk iu përgjigj pyetjeve për koment në lidhje me këto akuza. Ndërkohë, ministri i Punëve të Brendshme, Ervin Demo, deklaroi se kishte kërkuar vazhdimisht që çdo ndërhyrje policore të ishte proporcionale dhe brenda kornizës ligjore.

“Agjencia e Mbikëqyrjes Policore, si me iniciativën e saj, ashtu edhe në vijim të 63 ankesave dhe denoncimeve të administruara, po kryen hetimet dhe verifikimet përkatësise për secilin rast,” deklaroi Demo. “Askush nuk është mbi ligjin. As ai që proteston, as ai që mban uniformën dhe ka detyrimin ta zbatojë atë,” shtoi ai.

Plumba gome kundër turmës

Protestat që përfshinë Tiranën gjatë tetorit kanë zanafillën në një lëvizje paqësore të nisur më 31 maj 2026, në mbrojtje të zonës bregdetare Pishë Poro–Nartë nga projektet e zhvillimit. Për më shumë se katër muaj, të njohur si “Lëvizja për mbrojtjen e Pishës”, protestat kanë qenë të organizuara në mënyrë paqësore dhe të koordinuara nga organizatat e të drejtave të njeriut dhe të shoqatat e qytetarëve.

Përveç protestave në Tiranë, protesta kanë mbajtur edhe në qytetet e tjera të Shqipërisë, si Vlorë, Shkodër dhe Korçë. Protestat kanë qenë të organizuara në mënyrë paqësore dhe kanë kërkuar mbrojtjen e zonës bregdetare Pishë Poro–Nartë nga projektet e zhvillimit.

Ministri i Punëve të Brendshme, Ervin Demo, ka deklaruar se kishte kërkuar vazhdimisht që çdo ndërhyrje policore të ishte proporcionale dhe brenda kornizës ligjore. Ai ka shtuar se Agjencia e Mbikëqyrjes Policore po kryen hetimet dhe verifikimet për secilin rast.

Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shqipërisë nuk iu përgjigj pyetjeve për koment në lidhje me këto akuza.