Ishulli ku dita nuk mbaron kurrë: Si dështoi ideja për të jetuar pa orë në Norvegji

Në ishullin Sommarøy, në Arktikun norvegjez, rreth 56 kilometra në perëndim të Tromsøs, përgjatë verës, dielli nuk perëndon për 69 ditë, duke krijuar një fenomen natyror që ndryshon ritmin e jetës së përditshme. Kjo veçori u shndërrua në pikënisjen e idesë për ta shpallur zonën si vendin e parë në botë pa kohë.

Në kuadër të fushatës, orët u varën në një urë, ndërsa një peticion i firmosur nga banorët e zonës u dorëzua një deputet norvegjez. Mesazhi ishte se njerëzit duhej të kishin më shumë liri për të organizuar ditën e tyre, pa u kushtëzuar vazhdimisht nga oraret.

Por nisma nisi të ngjallte dyshime. Si do të funksiononin hotelet pa orare të percaktuara për mbërritjen dhe largimin e klientëve? A do të duhej që kafenetë të qëndronin hapur gjatë gjithë natës? Dhe si do të organizohej shkolla për fëmijët?

Pas idesë së pazakontë fshihej një fushatë turistike. Sipas një reportazhi të BBC-së, të cilin i referohet Vox News, më vonë u bë e ditur se pas iniciativës qëndronte "Innovation Norway", agjencia shtetërore përgjegjëse për promovimin e turizmit në Norvegji. Në ndërkohë, disa banorë kishin marrë pjesë në nismën, ndërsa tjerët thuhet se nuk ishin informuar fare për ta.

Pas zbulimit të rolit të agjencisë, drejtuesi i saj u detyrua të kërkonte falje publike. Orët u hoqën nga ura dhe fushata u braktis. Megjithatë, historia vazhdoi të terhiqte vëmendjen e udhëtarëve, të interesuar për të kuptuar se si jeton në një vend ku kufiri mes ditës dhe natës zhduket për javë të tëra.

Në Sommarøy, dielli qëndon mbi horizont nga 18 maji deri më 26 korrik. Në dimër ndodh e kundërta: dielli nuk lind, ndërsa banorët mund të konsumojnë edhe drekën në errësirë të plotë.

Fshati ka rreth 300 banorë të përhershëm, por numri i njerëzve rritet gjatë verës dhe në fundjavë, kur norvegjezët mbërrinë për të kaluar kohën në shtëpitë e tyre verore. Peizazhi karakterizohet nga shtëpi shumëngjyrëshe, porte të vogla dhe male që ruajnë dëborën edhe në mes të verës.

Turistët zbulojnë një mënyrë tjetër jetese. Ewa Kaczynski, një turiste polake, vendosi ta vizitonte ishullin pasi kishte dëgjuar për fushatën e vitit 2019. "Gjithmonë kam dashur të shiha diellin e mesnates", tha ajo BBC-së.

Fillimisht, përvoji nuk i përmblodhi plotësisht pritshmëritë. "Ditën e pare u zhgënjeva pak, sepse, sigurisht, koha është e nevojshme që bota të funksionojë", tregoi ajo.

Restorantet dhe dyqanet vazhdonin të mbylleshin sipas orarëve të zakonshme, ndërsa recepsioni i hotelit nuk qëndronte hapur gjatë gjithë natës. Megjithatë, ajo vendosi ta fikte telefonin dhe të shijonte ritmin më të qetë të jetës në ishull.

Një përvoji të ngjashme pati edhe holandezi Wouter De Wit, i cili shfrytëzoi dritën e vazhdueshme për të notuar në mesnate. "Është e pabesueshme", u shpreh ai, duke përkthyer përvoinë e notit ndërsa dielli vazhdon të ndriçonte qiellin. E vetmja pengesë ishte temperatura e ulët e ujit.

Banorët: Në verë, jetojmë pa e vraren mendjen për orën. Përvoina e famshme mbetet një kujtim i përzier. Fushata solli publicitet të madh, por edhe vizitorë që interesoheshin pothuajse vetëm për idenë e heqjes së kohës, duke e kthyer jetën e përditshme të komunitetit në një spektakël ndërkombëtar.

Një punonjës i hotelit, i cili foli për BBC-në në kushte anonimiteti, shpjegoi se ideja kishte qenë më shumë një bisedë mes banorëve sesa një plan konkret.

"Në verë, ne jetojmë jashtë kohës gjithsesi", tha ai.

Sipas tij, kur nuk ka klientë, një shitës mund ta mbyllë dyqanin për të shkuar për peshkim. Fëmijët mund të shkojnë në shkollë në kohën e tyre, ndërsa banorët mund të shkojnë në shkollë në kohën e tyre.