Koncesionet do të gllabërojnë miliarda edhe gjatë 2027-ës

Në vitin 2027, qeveria do të shpenzojë 10.05 miliardë lekë, ose mbi 100 milionë euro, për pagesat e kontratave koncesionare dhe të partneritetit publik-privat. Këto janë detyrime që rrjedhin nga marrëveshjet e nënshkruara me kompanitë private dhe që duhet të përballohen çdo vit nga arka e shtetit, sipas kushteve të përcaktuara në kontrata.

Një nga kontratat që merr pjesën më të madhe të financimit është ajo për ndërtimin dhe operimin e Rrugës së Arbrit. Vetëm për vitin 2027, për këtë projekt janë parashikuar 3.36 miliardë lekë, ose rreth 34 milionë euro. Kjo do të thotë se afërsisht një e treta e të gjithë shumës së planifikuar për koncesionet që financohen nga buxheti do të shkojë për këto kontrata vetme.

Pagesat për Rrugën e Arbrit janë pjesë e angazhimeve shumëvjeçare të qeverisë ndaj kompanive koncesionare. Sipas dokumenteve buxhetore, kontrata ka si vit përfundimi 2031, çka nënkupton se detyrimet financiare për këtë projekt nuk mbyllen me buxhetin e vitit 2027, por do të vijojnë edhe në vitet pasardhëse.

Një tjetër kontratë që mbetet në listën e pagesave është ajo për ndërtimin e landfillit, inceneratorit dhe rehabilitimin e venddepozitimit të ekzistues në Tiranë. Për vitin 2027, qeveria ka parashikuar 1 miliard lekë, ose rreth 10 milionë euro, për këto kontrata.

Përshirja e inceneratorit të Tiranës në planifikimin buxhetor për vitin e ardhshëm tregon se kontrata vijon të konsiderohet një detyrim financiar për shtetin. Kjo marrëveshje ka një afat të gjatë kohëzgjatjeje, me vit përfundimi 2047, duke e shtrirë potencialisht barrën e saj financiare për më shumë se dy dekada.

Edhe autostrada Milot–Morinë është pjesë e kontratave koncesionare afatgjata. Sipas relacionit, kjo marrëveshje ka si vit përfundimi 2032. Për këtë arsye, angazhimet që lidhen me këto kontrata shtrihen përtej periudhës aktuale të planifikimit buxhetor.

Përveç infrastrukturës rrugore dhe menaxhimit të mbetjeve, kontratat koncesionare vijojnë të kenë peshë edhe në sektorin e shëndetësisë. Shërbimet e ofruara përmes partneritetit me kompanitë private përbëjnë një tjetër kategori shpenzimesh që financohen nga fondet publike.

Në relacionin e projektbuxhetit evidentohen edhe zhvillimet e pagesave për shërbimet laboratorike. Gjatë nëntë muajve të para të vitit 2026, pagesat për këto shërbime janë rritur me 195.7 milion lekë krahasuar me të njëjtin periudhë të vitit 2025. Sipas shpjegimit të dhënë në dokument, rritja lidhet me shtimin e numrit dhe vlerës së analizave të kryera.

Ky zhvillim tregon se, për kontratat ku pagesat ndikohen nga volumi i shërbimeve të ofruara, fatura që përballet shteti mund të ndryshojë në varësi të kërkesës dhe aktivitetit të realizuar. Për këto arsye, monitorimi i kostove dhe i shërbimeve të përdorura mbetet i rëndësishëm për të vlerësuar efektivitetin e përdorimit të fondeve publike.