Konservatorët amerikanë humbasin aleatin e tyre në Serbi

Përshëndetje nga Uashingtoni, ku duket se asgjë nuk është më e pamundur. Madje as mundësia që presidenti amerikan t’i kërkojë homologut të tij rus ndihmë për të përballuar çmimet e karburanteve, të cilat kanë shënuar rritje të jashtëzakonshme për shkak të luftës me Iranin - një luftë në të cilën Donald Trump u përfshi me nxitjen e Izraelit. Lufta ka shkaktuar rritjen e çmimeve në të gjithë sektorët dhe po e dëmton politikisht Trump-in. Duke qenë se amerikanët janë të pakënaqur me performancën e tij, veçanërisht në fushën e ekonomisë, republikanët rrezikojnë të humbasin shumicën e tyre në Kongres në zgjedhjet e mesmandatit të 3 nëntorit. Por Trump-in e pret edhe një tjetër telash: në Ballkan, ku duket se asgjë nuk është e pamundur, ai sapo ka humbur një tjetër aleat. Aleksandër Vuçiçi ka pësuar të njëjtin fat si kryeministri hungarez Viktor Orban. Votuesit serbë u dyndën masivisht drejt kutive të votimit dhe i dhanë Listës së Studentëve, e cila nuk ka një udhëheqës të vetëm, mandatin për të formuar qeverinë e re. Në ditët e fundit të fushatës, disa influencues amerikanë të së djathtës mbërritën në Serbi dhe publikuan video ku e paraqisnin Vuçiçin si mbrojtës të krishterimit, ndërsa lëvizjen studentore serbe e krahasonin me “Antifa”-n. Por, ashtu si ndërhyrja e JD Vance në ditët e fundit të fushatës zgjedhore në Hungari, në fillim të këtij viti, nuk arriti ta shpëtonte Orban-in, as influencuesit amerikanë nuk ia dolën ta shpëtonin Vuçiçin. As fakti që 10 organizata republikane, konservatore dhe të së djathtës nga Shtetet e Bashkuara aplikuan për të vëzhguar zgjedhjet nuk ndihmoi. Disa prej tyre, përfshirë Republicans for National Renewal dhe Florida Young Republicans, ishin etiketuar më parë si “vëzhgues të rremë” pas zgjedhjeve të vitit 2025 në Gjeorgji, ku, sipas raportimeve, misioni i tyre ishte të legjitimonin narrativën e qeverisë. Pas humbjes dërrmuese dhe pranimit të rezultatit natën e zgjedhjeve, Vuçiçi përcolli një mesazh që mund të gjejë jehonë në segmente të caktuara të lëvizjes konservatore amerikane. Fitorja e Listës së Studentëve, pretendoi ai, ishte një “konfirmim i një revolucioni të ndërmarrë nga disa vende evropiane dhe nga shteti i thellë amerikan, i cili po punon gjithashtu kundër Presidentit Trump”. Ndryshe nga heshtja që pasoi humbjen e Orban-it, Departamenti Amerikan i Shtetit reagoi të nesërmen me një deklaratë, ku shprehte gatishmërinë për “zgjerimin e partneritetit me Serbinë dhe bashkëpunimin me anëtarët e sapozgjedhur të parlamentit”, duke u mbështetur në dinamikën pozitive të krijuar gjatë vitit të kaluar, përfshirë nisjen e Dialogut Strategjik. Toni i deklaratës ishte optimist, ndonëse më pak entuziast se mesazhet e ardhura nga Bashkimi Evropian dhe, ç'është më e rëndësishmja, pa asnjë urim të drejtpërdrejtë për lëvizjen studentore. Nga ana e saj, Lista e Studentëve ishte zotuar që në programin e saj të vijonte dialogun strategjik me Uashingtonin. Programi i saj për politikën e jashtme parashikon vijimin e procesit të integrimit të Serbisë në BE, duke ruajtur njëkohësisht marrëdhëniet me Kinën dhe Rusinë. Në letër, kjo politikë nuk ndryshon shumë nga ajo që ka ndjekur Vuçiçi. Pyetja kryesore është nëse Lista e Studentëve do të arrijë të gjejë gjuhën e përbashkët me administratën transaksionale të Trump-it, me të cilën Vuçiçi dukej se kishte ndërtuar një marrëdhënie jashtëzakonisht komode. Një tjetër pikëpyetje është nëse Vuçiçi do të arrijë të rishpikë veten dhe të parandalojë shpërbërjen e partisë së tij, duke shfrytëzuar lidhjet përmes degës evropiane të së djathtës amerikane. Pak para zgjedhjeve në Serbi, CPAC, konferenca kryesore politike e konservatorëve amerikanë, njoftoi planet për krijimin e “CPAC Balkan”, me një konferencë të parashikuar të mbahet në nëntor në Beograd, ku Vuçiçi do të ishte mikpritës. Viktor Orban-i dikur kishte qenë një prej figurave më të spikatura të CPAC-ut. Por, pas humbjes së pushtetit prej tij, njoftimi për krijimin e “CPAC Balkan”, i bërë pikërisht në prag të zgjedhjeve në Serbi, dukej si një shenjë se konservatorët amerikanë po kërkonin një pikë të re mbështetjeje në Evropën Lindore. Megjithatë, me largimin e Vuçiçit nga pushteti, e ardhmja e këtij projekti mbetet e pasigurt. Konferenca nuk është anuluar, por ende nuk ka qartësi se si do të zhvillohet. Lobistët në Uashington dhe këshilltarët e Trump-it në Bosnjë, Milorad Dodik, ish-presidenti i Republikës Srpska, i cili qëndronte përkrah Vuçiçit teksa ky i fundit pranonte humbjen. Në fillim të tetorit, Dodik u shpall fitues i zgjedhjeve në Bosnjë dhe Hercegovinë, ndonëse nuk kishte qenë vetë kandidat. Dodik ia atribuoi suksesin e tij politik Trump-it, duke deklaruar se pa mbështetjen e tij, të gjithë do të ishin “politikisht të vdekur”. Megjithatë, Trump ka nisur të distancohet nga bashkëpunëtorët e tij, të cilët, sipas raportimeve, kishin punuar me Dodikun. The New York Times raportoi se James Blair dhe Chris LaCivita, konsulentët politikë të Trump-it, kishin udhëtuar drejt Republikës Srpska gjatë fushatës së zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, për të punuar në shërbim të Dodikut. Gjithashtu, u raportua se Republikën Srpska e kishte vizituar edhe Katie Wiles, vajza e shefes së kabinetit të Trump-it, Susie.