Zgjedhjet në Izrael: një mundësi për përparim me palestinezët?

Presidenti i Autoritetit Palestinez, Mahmoud Abbas, ka shprehur shpresën se zgjedhjet në Izrael mund të çojnë në një përparim në marrëdhëniet me izraelitët dhe në procesin e paqes. Gjatë vizitës së tij në Qipro, Abbas deklaroi se palestinezët mbeten të gatshëm për dialog dhe shpresojnë të angazhohen me qeverinë e ardhshme izraelite.

Deklaratat e tij tregojnë se udhëheqja palestineze po ndjek me vëmendje zhvillimet politike në Izrael. Takimi me presidentin qipriot Nikos Christodoulides ka gjithashtu rëndësi diplomatike, pasi Qiproja ka forcuar marrëdhëniet me Izraelin, ndërsa ruan lidhje të mira me vendet arabe. Kjo mund të japë Nikosias një rol në nxitjen e kontakteve mes palestinezëve dhe izraelitëve.

Megjithatë, një ndryshim qeverie në Izrael nuk garanton ndryshim thelbësor në politikën ndaj palestinezëve. Procesi i paqes ka mbetur kryesisht i ngrirë që nga deshimi i negociatave të ndërmjetësuara nga Shtetet e Bashkuara në vitin 2014. Sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 dhe lufta në Gazën kanë ndryshuar ndjeshëm mjedisin politik dhe të sigurisë.

Brenda Izraelit, forcat e së djathtës ekstreme kanë kërkuar dobësimin, madje edhe shpërbërjen e Autoritetit Palestinez. Ndërkohë, tensionet në Bregun Perëndimor janë shtuar, megjithëse bashkëpunimi mes strukturave izraelite dhe palestineze të sigurisë vazhdon në terren.

Edhe nëse Benjamin Netanyahu largohet nga pushteti, një koalicion i ri do të trashëgojë të njëjatat sfida. Partitë që mund të bashkohen për ta zëvendësuar ato kanë qëndrime të ndryshme për palestinezët, vendbanimet izraelite dhe negociatat e paqes. Për këto arsye, një ndryshim i tonit diplomatik nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht ndryshim të politikave.

Pengesa ekzistojnë edhe në anën palestineze. Abbas drejton Autoritetin Palestinez prej më shumë se dy dekadash, ndërsa mungesa e zgjedhjeve kombëtare që nga viti 2006 dhe përcarja mes Fatahut dhe Hamasit ngrenë pikëpyetje për përfaqësimin politik palestinez. Çdo marrëveshje e ardhshme duhet të trajtojë gjithashtu qeverisjen e Gazës, rolin e Hamasit dhe garancitë e sigurisë për Izraelin.

Shtetet e Bashkuara do të kenë rol vendimtar në çdo përpjekje për rifillimin e negociatave. Administrata Trump po përqendrohet në nismat për Gazën, përfshirë Bordin e Paqes, ndërsa përballet me sfida të tjera rajonale. Egjipti, Jordania, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë gjithashtu interesa të drejtpërdrejta në zhvillimet palestineze dhe në të ardhmen e marrëdhënieve me Izraelin.

Një qeveri e re izraelite mund të krijojë hapësirë për kontakte diplomatike, përmirësim të bashkëpunimit ekonomik dhe masa për uljen e tensioneve në Bregun Perëndimor. Megjithatë, mundësitë për negociata gjithëpërfshirëse mbeten të kufizuara, veçanërisht për shkak të shqetësimeve izraelite për sigurinë dhe pasigurisë mbi të ardhmen e udhëheqjes palestineze.

Deklaratat e Abbasit tregojnë se Ramallah dëshiron ta mbajë të hapur mundësinë e paqes, por rifillimi i dialogut nuk është i barabartë me një proces të mirëfilltë negociatash. Përparimi do të varet nga përbërja e qeverisë së ardhshme izraelite, aftësia e udhëheqjes palestineze për të marrë angazhim konkrete dhe gatishmëria e Uashingtonit për të mbështetur një proces të ri diplomatik.