Eisenkot, një kandidat i mundshëm për kryeministër në Izrael

Partitë arabe në Izrael kanë deklaruar gatishmërinë për të mbështetur Gadi Eisenkot në përpjekjen për t’i dhënë fund qeverisjes së Benjamin Netanyahut, edhe pa qenë pjesë e kabinetit të ri. Rezultati i tyre historik prej 19 mandatesh u jep një rol vendimtar në negociatat për formimin e qeverisë së ardhshme.

Sipas përllogaritjeve parlamentare, kampi i Netanyahut ka 53 mandate, ndërsa forcat opozitare hebraike 48. Dy grupimet arabe, Aleanca e Përbashkët me 11 mandate dhe Ra’am me 8, plotësojnë një bllok prej 67 deputetësh kundër kryeministrit aktual. Për të formuar një shumicë qeverisëse nevojiten 61 vota nga 120 deputetët e Knesset-it.

Ahmad Tibi, një nga figurat kryesore të politikës arabe në Izrael, ka deklaruar se Aleanca e Përbashkët është e gatshme të mbështesë një qeveri opozitare, por jo të marrë pjesë në të. Kjo do t’u mundësonte partive arabe të ushtronin ndikim politik pa marrë përgjegjësi për vendimet ushtarake dhe të politikës së jashtme me të cilat nuk janë dakord.

Edhe partia Ra’am e Mansour Abbas është pozicionuar në favor të Eisenkot, duke njoftuar se do t’ia propozojë presidentit Isaac Herzog si kandidat për formimin e qeverisë.

Pavarësisht mbështetjes së partive arabe, Eisenkot përballet me kundërshtime brenda vetë kampit opozitar. Avigdor Lieberman ka deklaruar se mbështet dhënien e mandatit Eisenkot, por nuk pranon të jetë pjesë e një qeverie minoritare që varet nga votat e partive arabe.

Një tjetër pengesë lidhet me kushtet e vendosura nga Eisenkot, i cili kërkon njohjen e Izraelit si shtet hebre dhe demokratik dhe një qëndrim të qartë ndaj Hamasit. Këto kërkesa krijojnë vështirësi për arritjen e një marrëveshjeje me Aleancën e Përbashkët.

Ndërkohë, mediat izraelite Yedioth Ahronoth dhe Ynet raportojnë se po shqyrtohet edhe mundësia e krijimit të një qeverie minoritare me vetëm 49 vota pro. Sipas këtij skenari, 48 deputetët e opozitës dhe një deputet i Ra’am do të votonin pro, ndërsa 46 deputetë të kampit të Netanyahut kundër. Pjesa tjetër do të abstenonte, duke bërë të mundur miratimin e qeverisë.

Megjithatë, ky mbetet një skenar i padakordësuar dhe nuk garanton qëndrueshmërinë e një qeverie të tillë në votimet e ardhshme, veçanërisht për buxhetin dhe çështjet e sigurisë.

Edhe ultraortodoksët mbajnë të hapura negociatat. Partia ultraortodokse United Torah ka shtatë mandate dhe ka shtatë mandate. Më 5 nëntor, ajo vendosi të mos mbështesë as Netanyahun dhe as Eisenkot për postin e kryeministrit.

Partia kërkon garanci për përjashtimin e studentëve të shkollave fetare nga shërbimi ushtarak, një çështje që përbën një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjeve me opozitën, veçanërisht me Lieberman.

Ndërkohë, Netanyahu po përpiqet ta zhvendosë debatin drejt legjitimitetit të bashkëpunimit me partitë arabe, duke e paraqitur një qeveri të varur prej tyre si rrezik për sigurinë dhe identitetin kombëtar të Izraelit. Presidenti Isaac Herzog, nga ana tjetër, ka dënuar sulmet ndaj partive arabe dhe votuesve të tyre, duke mbrojtur të drejtën e tyre për pjesëmarrje në procesin parlamentar.

Presidenti Isaac Herzog duhet të vendosë deri më 11 nëntor se cilit lider do t’i besojë mandatin për formimin e qeverisë. Kandidati i mandatuar do të ketë 28 ditë kohë, me mundësi zgjatjeje edhe për 14 ditë të tjera.

Katër janë skenarët kryesorë: krijimi i një qeverie minoritare me mbështetjen nga jashtë të partive arabe dhe ultraortodokse, formimi i një koalicioni më të gjerë me partitë fetare, një marrëveshje për qeveri të unitetit kombëtar me Likud-in ose zhvillimi i zgjedhjeve të reja.

Rezultati zgjedhor ka krijuar një shumicë kundër vazhdimit të qeverisjes së Netanyahut, por jo një marrëveshje për qeverinë që duhet ta zëvendësojë atë.

Netanyahu ka humbur shumicën parlamentare, por ende nuk ka humbur pushtetin. Partitë arabe, me 19 mandatet e tyre, mund të bëhen faktori vendimtar në përcaktimin e kryeministrit të ardhshëm të Izraelit.