Gjykata Kushtetuese rrëzon kërkesën e opozitës për ministren "Diella"

Gjykata Kushtetuese ka rrëzuar kërkesën e 39 deputetëve të opozitës për shfuqizimin e pjesëve të dy dekreteve të Presidentit të Republikës që lidhen me ngritjen dhe funksionimin e ministres virtuale të inteligjencës artificiale “Diella”. Vendimi është marrë më 8 tetor 2026 dhe është shpallur më 9 nëntor.

Në vendimin e zbardhur, Gjykata argumenton se dispozitat e kundërshtuara nuk kanë karakter normativ dhe se kërkuesit nuk legjitimohen për të ngritur një mosmarrëveshje kompetencash. Për këtë arsye, Gjykata nuk ka shqyrtuar në themel pretendimet për papajtueshmërinë e dekreteve me Kushtetutën.

Kërkesa ishte paraqitur nga 39 deputetë, të përfaqësuar nga kryetari i Grupit Parlamentar të PD-së, Gazment Bardhi, dhe avokati Marash Logu. Ata kundërshtuan nenin 2 të dekretit nr. 331, datë 12 shtator 2025, për emërimin e Kryeministrit, si dhe një pjesë të dekretit nr. 333, datë 15 shtator 2025, për emërimin e Këshillit të Ministrave.

Në të dyja dekretet përcaktohej se Kryeministri ushtron edhe përgjegjësitë për ngritjen dhe funksionimin e ministrit virtual të inteligjencës artificiale “Diella”. Deputetët pretenduan se Presidenti kishte tejkaluar kompetencat kushtetuese, duke krijuar një strukturë të re ministrore dhe duke i ngarkuar Kryeministrit përgjegjësi të reja.

Në arsyetimin e saj, Gjykata Kushtetuese vlerëson se dispozitat e kundërshtuara nuk përbëjnë bazë të mjaftueshme juridike për krijimin e kompetencave apo strukturave të reja. Gjykata ndalet edhe te statusi i “Diellës”, duke konstatuar se nga dekretet presidenciale nuk rezulton që ajo të jetë emëruar anëtare e Këshillit të Ministrave.

Gjykata e cilëson “Diellën” si një platformë të inteligjencës artificiale, e cila nuk përfaqëson një person fizik real me zotësi juridike dhe nuk gëzon karakteristikat e një ministrie. Një pjesë e arsyetimit i kushtohet edhe kufijve të përdorimit të inteligjencës artificiale në ushtrimin e pushtetit publik.

Sipas vendimit, përgjegjësia institucionale dhe llogaridhënia për ushtrimin e kompetencave mbeten te organi ose funksionari të cilit ligji ia njeh ato. Në përfundim, Gjykata argumenton se çështja nuk përfshihet në kompetencën e saj për kontrollin e akteve normative apo për verifikimin e emërimit të funksionarëve kushtetues. Ndërsa për pretendimin që lidhet me konfliktin e kompetencave, 39 deputetët nuk legjitimohen për ta vënë Gjykatën në lëvizje.

Vendimi është marrë me shumicë votash. Dy gjyqtarët Marsida Xhaferllari dhe Asim Vokshi kanë mbajtur qëndrim në pakicë, duke vlerësuar se çështja duhej të shqyrtohej në themel dhe se dispozitat e kundërshtuara binin ndesh me Kushtetutën. Pavarësisht këtij qëndrimi, Gjykata Kushtetuese vendosi rrëzimin e kërkesës së 39 deputetëve. Vendimi është përfundimtar dhe hyn në fuqi ditën e botimit në Fletoren Zyrtare.