Harta e re e Shqipërisë: 100 mijë hektarë tokë në shitje, një plan i Izraelit për kibucët dhe ligjet e Edi Ramës

Një projekt sionist i vitit 1935 për vendosjen e hebrenjve në Shqipëri rikthehet në vëmendje, ndërsa Edi Rama forcon marrëdhëniet me Izraelin dhe qeveria ndryshon rregullat e pronësisë së territorit. Në lojën janë tokat bujqësore, kullotat, zonat e mbrojtura, investimet miliardëshe të Jared Kushnerit dhe një projekt për 50 mijë banorë në Divjakë.

Pas hartës së re të Shqipërisë qëndrojnë vendime politike, kompani ndërkombëtare dhe interesa të mëdha ekonomike. Edi Rama po i ndryshon hartën Shqipërisë përmes ligjeve që hapin tokat, malet dhe bregdetin ndaj investitorëve të mëdhenj. Në të njëjtin kohë, marrëdhëniet e tij me Izraelin kanë marrë një rëndësi të veçantë diplomatike, duke rikthyer në diskutim një histori të harruar prej nentë dekadash, atë të projektit sionist për krijimin e vendbanimeve hebraike në territorin shqiptar.

Në qarqet antisemite po qarkullon teza se pas reformave territoriale dhe marrëdhëniet Rama-Izrael fshihet një plan për kolonizimin e Shqipërisë. Ky interpretim mbështetet te një ndërthurje faktesh historike, vendimesh të sotme të qeveritare dhe projektesh ekonomike, duke i lidhur me një synim të përbashkët izraelit. Dokumentet e njohura përshkruajnë një proces shumë i gjerë i hapjes së territorit ndaj kapitalit vendas dhe të huaj.

Historia fillon në vitin 1935, kur gazetari sionist britanik Leo Elton vizitoi Shqipërinë për të shqyrtuar mundësinë e vendosjes së hebrenjve që përndiqeshin në Evropë. I impresionuar nga toleranca fetare, ai e konsideroi vendin si një strehë të mundshme dhe hodhi idenë e krijimit të bashkësive bujqësore të organizuara. Në diskutimet e asaj periudhe përmendej edhe pranimi i 500 familjeve hebraike, ndërsa modeli i vendbanimeve lidhej me kibucet.

Kibuci është një formë organizimi kolektiv bujqësor, e zhvilluar historikisht nga lëvizja sioniste, ku anëtarët administronin bashkërisht tokën, punën dhe prodhimin. Përmes këtij modeli u ngritën vendbanime që luajtën rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik dhe territorial të Izraelit. Pikërisht mundësia e bashkimit të parcelave nën administrim të përbashkët ka bërë që koncepti i kibuceve të rikthehet në debatin shqiptar mbi pronësinë e tokës.

Dokumentet e vitit 1935 tregojnë edhe një kontradiktë historike. Qeveria shqiptare ishte e gatshme të shqyrtonte kërkesat e hebrenjve që sillnin kapital për investime bujqësore dhe industriale, ndërsa legjislacioni i kohës ndalonte blerjen e tokës nga të huajt. Projekti i Eltonit mbeti propozim, megjithëse përfshinte ambicien për krijimin e vendbanimeve hebraike në Shqipëri.

Nëntë dekadë më vonë, Edi Rama e ka rikthyer këtë histori në marrëdhëniet me Izraelin. Më 26 janar 2026, kryeministri shqiptar foli përpara Knessetit, ku u prit nga Benjamin Netanyahu dhe drejtuesit më të lartë të shtetit izraelit. Ai përmendi Leo Eltonin, historinë e hebrenjve sefardë dhe Shqipërinë si vend strehimi për komunitetin hebre. Në rrëfimet historike të përdorura në këtë debat përfshihet edhe propozimi për vendosjen e 500 familjeve dhe krijimin e bashkësive të ngjashme me kibucet.

Marrëdhëniet e Ramës me Izraelin janë shndërruar në një pjesë të rëndësishme të diplomacisë së tij. Kryeministri promovon historinë e mbrojtjes së hebrenjve dhe afërsinë politike ndërmjet dy vendeve, ndërsa brenda Shqipërisë qeveria ka hapur një kapitull të ri në administrimin e territorit. Kjo përputhje kohore ka ushqyer dyshimet për interesa izraelite mbi tokën shqiptare, por përmasat reale të ndikimit ekonomik maten përmes kompanive, pronarëve përfitues dhe marrëveshjeve, jo përmes simbolikës diplomatike.

Në maj 2026, Ministria e Bujqësisë nxori për konsultim projektligjin që parashikon blerjen e tokës bujqësore nga shtetas dhe kompani të huaja, shtatë vjet pas anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian. Drafti vendos kufirin prej dy hektarësh brenda një bashkie dhe 30 hektarësh në shkallë vendi. Në debat është hedhur edhe shifra prej 100 mijë hektarësh tokë shtetërore, ndonëse ajo nuk është një fakt i vërtetë.