Evropa në valë protestash, Shqipëria mes tri vendeve më të rrezikuara

Evropa po përballet me një periudhë të pakënaqësisë sociale dhe politike. Protestat janë të zakonshme në Francë, Spanjë, Itali dhe Portugali, dhe një numër i madh i qytetarëve shpreh pakënaqësi ndaj qeverive dhe perspektivës ekonomike.

Sipas një analize të publikuar nga revista amerikane Newsweek, shkaqet e protestave ndryshojnë nga një vend në tjetrin, por kanë disa elemente të përbashkëta, si inflacioni, vështirësitë për strehim, cilësia e shërbimeve publike, papunësia e të rinjve dhe mungesa e besimit tek institucionet.

Për të vlerësuar këto zhvillime, Newsweek ka hartuar një indeks të presionit për protesta, duke analizuar 32 vende evropiane përmes treguesve ekonomike, socialë dhe politike. Franca dhe Greqia janë në krye të listës me 71,3 pikë në një shkallë prej 100 pikësh. Shqipëria është në mes të tri vendeve më të rrezikuara, me 66,4 pikë, pas Spanjës me 65,8 pikë dhe Mbretërisë së Bashkuar me 65,1 pikë.

Shqipëria, papunësia e të rinjve dhe protestat kundër korrupsionit

Në analizën e Newsweek, Shqipëria paraqitet si një nga vendet me presionin më të lartë social në Evropë. Sipas të dhënave që përdor revista, papunësia tek të rinjtë shqiptarë të moshës 15-24 vjeç arrin në 25,6 për qind, niveli më i lartë ndër vendet e përfshira në krahasim.

Një tjetër tregues shqetësues është përqindja e të rinjve që nuk janë as në punë dhe as në arsim, e cila arrin në 21 për qind. Këta tregues, sipas analizës, pasqyrojnë vështirësitë ekonomike dhe mundësitë e kufizuara për një pjesë të brezit të ri.

Revista amerikane ndalet edhe te protestat kundër korrupsionit në Shqipëri, të cilat i lidh me kundërshtimet ndaj një projekti zhvillimi në bregdet, të lidhur me Jared Kushner, dëndrin e presidentit amerikan Donald Trump. Sipas Newsweek, këto protesta kanë terhequr edhe studentë dhe janë shoqëruar me kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Në këtë kontekst, revista e paraqet Shqipërinë si një rast ku pakënaqësia ekonomike ndërthur me çështjet e korrupsionit dhe përgjegjshmërisë politike.

Franca, protestat për arsimin kthehen në krizë

Franca është një nga vendet ku tensionet sociale kanë marrë përmasa të dukshme. Protestat, të cilat fillimisht nisën për shkak të mungesës së mësuesve, u zgjeren duke përfshirë kërkesa që lidhen me koston e jetës, pabarazinë ekonomike dhe cilësinë e shërbimeve publike.

Në disa zona, përplasjet me policinë dhe incidentet e dhunshme detyruan autoritetet të vendosnin kufizime të përkohshme të lëvizjes. Presidenti Emmanuel Macron, në një fjalim televiziv më 18 tetor, deklaroi dhunën dhe ia atribuoi atë grupeve radikale të së majtës ekstreme dhe elementëve kriminalë. Megjithatë, ai pranoi se qindra mijëra qytetarë kishin protestuar për shqetësime legjitime.

Sipas të dhënave të cituara nga Newsweek, papunësia e të rinjve në Francë arrin në 18,9 për qind, ndërsa 12,6 për qind e personave të moshës 15-24 vjeç nuk janë as në punë dhe as në arsim. Ndërkohe, 55 për qind e të anketuarve në sondazhin ndërkombëtar World Risk Poll deklaruan se qeveria nuk kujdeset aspak për ta.

Interpretimet për protestat ndryshojnë. Disa analistë theksojnë pabarazinë ekonomike dhe problemet në sistemin arsimor, ndërsa të tjerë i lidhin tensionet me emigracionin, integrimin dhe polarizimin politik. Newsweek evidenton se këto këndvështrime pasqyrojnë edhe ndarjet ideologjike në debatin amerikan mbi zhvillimet në Francë.

Greqia, presioni social mbetet i lartë

Edhe pse Greqia nuk ka përfunduar protesta në përmasa të Francës gjatë kësaj vale, analiza e rendit atë në të njëjtin nivel presioni.