Fëmijët, më të rrezikuarit nga varfëria në Shqipëri

Fëmijët janë grupi-moshë më i rrezikuar nga varfëria në Shqipëri, me një probabilitet të dyfishuar për të qenë në varfëri në krahasim me të moshuarit. Sipas të dhënave të INSTAT, vitin e kaluar, 26.2% e fëmijëve të moshës 0-17 vjeç ishin në rrezik për të qenë në varfëri, ndërsa 14% e personave mbi 65 vjeç.

Të dhënat e Anketës së Ardhurave dhe Nivelit të Jetës tregojnë se rreziku i varfërisë bie me rritjen e moshës. Për grup-moshën 18-64 vjeç, treguesi ishte 18.5%, ndërsa te personat mbi 65 vjeç zbriste në 14%.

Diferenca e madhe mes fëmijëve dhe të moshuarve lidhet kryesisht me mënyrën se si sigurohen dhe shpërndahen të ardhurat brenda familjeve. Fëmijët nuk kanë të ardhura të tyre dhe niveli i jetës së tyre varet tërësisht nga të ardhurat e prindërve ose të anëtarëve të tjerë të familjes.

Në familjet me fëmijë, veçanërisht ato me disa fëmijë, të ardhurat nga puna duhet të mbulojnë nevojat e një numri më të madh personash. Kur vetëm njëri prind punon, pagat janë të ulëta ose punësimi është i paqëndrueshëm, rreziku që të ardhurat për të përmes të bien nën kufirin e varfërisë rritet.

Një tjetër faktor është barra e shpenzimeve për rritjen e fëmijëve, nga ushqimi dhe veshmbathja te arsimi, transporti dhe kujdesi shëndetësor. Këto shpenzime ushtrojnë presion mbi buxhetet familjare, ndonëse treguesi i INSTAT mat varfërinë në bazë të ardhurave dhe jo drejtpërdrejt të shpenzimeve.

Ndryshe nga fëmijët, një pjesë e madhe e të moshuarve kanë një burim relativisht të qëndrueshëm të ardhurash nga pensionet, pavarësisht nivelit të tyre shpesh të ulët. Pensioni siguron një të ardhur të rregullt, ndërsa familjet e përbërë vetëm nga një ose dy pensionistë kanë më pak persona në varësi ekonomike.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se të moshuarit kanë një standard më të mirë jetese se fëmijët. Treguesi mat varfërinë relative, pra të ardhurat e familjeve në raport me nivelin e përgjithshëm të të ardhurave në vend, dhe jo aftësinë reale për të përballuar të gjitha nevojat e jetës.

Të dhënat tregojnë gjithashtu se vajzat kanë një rrezik pak më të lartë varfërie se djemtë. Diferenca gjinore bëhet e dukshme në moshat e mëdha, ku 15.1% e grave mbi 65 vjeç janë në rrezik varfërie, krahasuar me 12.9% të burrave.

Përputhja e varfërisë te fëmijët ka pasoja që shtrihen përtej gjendjes sotme ekonomike të familjeve. Të ardhurat e pamjaftueshme mund të kufizojnë mundësitë për ushqyerje cilësore, arsim dhe zhvillim, duke rritur rrezikun që pabarazitë ekonomike të trashëgohen nga një brez te tjetri.

Të dhënat sugjerojnë se ulja e varfërisë së fëmijëve kërkon jo vetëm rritje të të ardhurave nga puna, por edhe politika mbështetëse të orientuara drejt familjeve me fëmijë, veçanërisht atyre me të ardhura të ulëta dhe me shumë persona në varësi ekonomike.