Netanyahu përballë rivalëve në zgjedhjet izraelite

Izraeli zhvillon zgjedhjet e para parlamentare pas sulmit të Hamasit në tetor 2023, i cili ndryshoi rrënjësisht situatën e sigurisë në vend dhe përsëri përkallëzoi konfliktet në Lindjen e Mesme. Që atëherë, Izraeli ka zhvilluar luftëra në Rripin e Gazës dhe në Liban, si dhe ka ndërmarrë sulme ajrore kundër Iranit.

Sipas agjencisë Reuters, zgjedhjet zhvillohen me sistem proporcional, ku qytetarët votojnë për partitë politike dhe mandatet parlamentare shpërndahen sipas listave të kandidatëve dhe rezultatit që siguron secila forca.

Në qendër të garës mbetet 77-vjeçari Benjamin Netanyahu, i cili ka dominuar politikën izraelite gjatë pjesës më të madhe të periudhës që nga viti 2009, pas një mandati të parë si kryeministër në vitet 1990. Ai është një nga figurat më të njohura të Izraelit në arenën ndërkombëtare, por nënkohësisht mbetet një politikan që shkakton ndarje të thellë brenda vendit.

Mbështetësit e quajnë "Mbretin Bibi" dhe e konsiderojnë një udhëheqës të fortë, të aftë për të mbrojtur Izraelin para kërcënimeve rajonale. Kundrareshët, nga ana tjetër, e kritikojnë për përgjegjësinë politike lidhur me dështimet e sigurisë që paraprinë sulmin e 7 tetorit, si dhe për politikat e qeverisë së tij në çështjet që lidhen me fenë dhe shtetin.

Pozita e Netanyahut ndërlikohet edhe nga problemet ligjore. Gjykata Penale Ndërkombëtare ka lëshuar një urdhërim arresti ndaj tij për krime të dyshuara lufte në Gazën, akuza që ai i kundërshton. Ndërkohe, në Izrael ai përballë një proces gjyqësor për korrupsion, ku gjithashtu i mohon akuzat.

Sondazhet kanë treguar një rënje të ndjeshme të mbështetjes për partinë e tij Likud pas sulmit të Hamasit, i cili demtoi imazhin e Netanyahut si garantues i sigurisë kombëtare. Megjithatë, kryeministri ka treguar vazhdimisht aftësi për të kapërcyer krizat politike. Ai ka deklaruar se synon të formojë një qeveri me bazë të gjerë kombëtare nëse fiton zgjedhjet. Në rast të një bllokimi politik, Netanyahu mund të vazhdojë të drejtojë qeverinë në detyrë për disa muaj.

Rivalët që synojnë të japin fund epokës Netanyahu

Përballë kryeministrit qëndrojnë disa figura me përvojë të gjatë në politikë dhe ushtarakë, të cilat kërkojnë të përfitojnë nga pakënaqësia e elektoratit, por që ende nuk kanë arritur të krijojnë një alternativë të bashkuar.

Një prej tyre është Gadi Eisenkot, 66 vjeç, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite. Eisenkot, i cili humbi djalin gjatë luftimeve në Gazën, ka ndërtuar profilin e tij publik mbi përvojën ushtarake, sigurinë kombëtare dhe imazhin e një politikani që qëndron jashtë elitës tradicionale të pushtetit. Ai drejton partinë e re të qendrës Yashar, emër që në hebraisht do të thotë "i drejtë" ose "i ndershëm".

Një tjetër pretendent i rëndësishëm është ish-kryeministri Naftali Bennett, 54 vjeç, një politikan i djathtë, ish-komando dhe sipërmarrës i suksesshëm në sektorin e teknologjisë. Bennett, dikur bashkëpunëtor i Netanyahut, ka bashkuar forcat me ish-kryeministrin e qendrës Yair Lapid, duke krijuar partinë Together, ose "Së bashku".

Aleanca e tyre përqendron mesazhin elektoral të nevojës për të kapërcyer pasojat e luftës, për të ulur përçarjet shoqërore dhe për ta rikthyer vendin drejt stabilitetit. Pavarësisht dallimeve ideologjike, Bennett dhe Lapid kanë përvojë bashkëpunimi, pasi në vitin 2021 arritën të largonin Netanyahun nga pushteti.