Frontex do të marrë kompetencat e reja për dëbimin e migrantëve jashtë Evropës

Agjencia e Bashkimit Europian për ruajtjen e kufijve, Frontex, pritet të marrë kompetencat e reja për kthimin e migrantëve të parregullt nga një vend jashtë BE në një tjetër, duke e shtrirë më tej politikën evropiane të migracionit përtej kufijve të bllokut. Kjo është bërë e ditur nga disa zyrtarë të BE, të cilët kanë folur për Euronews në kushte anonimiteti.

Reformat, të cilat Komisioni Evropian pritet të prezantojë të martën, do të japin Frontex-it kompetencat më të gjerë operacionale jashtë territorit të BE-së, një lëvizje që pritet të shkaktojë reagime kundërshtuese nga organizatat e shoqërisë civile.

Aktualisht, zyrtarët e Frontex-it mund të ndihmojnë autoritetet kombëtare në kthimin e migrantëve të parregullt nga vendet e BE-së drejt vendeve të tyre të origjinës, si dhe të patrullojnë kufijtë e jashtëm dhe vijat bregdetare të bllokut.

Sipas rregullave të reja, agjencia me seli në Varshavë do të mund të mbështetë edhe autoritetet e vendeve të treta, si qeveritë e Afrikës së Veriut, për kthimin e shtetasve të Afrikës Qendrore në vendet e tyre të origjinës, para se ata të përqëndrohen të arrijnë në brigjet evropiane.

“Sa më shumë njerëz të ktheni përpara se të arrijnë në Evropë, aq më pak do t’ju duhet të ktheni më pas”, tha një zyrtar i BE për Euronews.

Zyrtarët e Frontex-it do të lejohen gjithashtu të marrin pjesë në dëbimet nga qendrat e kthimit, të cilat, sipas një ligji të miratuar së fundmi, vendet e BE-së mund të krijojnë në shtete të treta. Pesë qeveri evropiane po negociojnë aktualisht krijimin e qendrës së parë të këtij lloji, e cila pritet të nisë funksionimin në vitin 2027.

Emigrantët, të cilëve kërkesat e tyre për azil ose e drejta për të qëndruar në BE janë refuzuar dhe që strehohen në këto qendra, pritet të kthehen përfundimisht në vendet e tyre të origjinës. Përfshirja e Frontex-it mund të jetë vendimtare për realizimin e këtyre transferimeve.

“Nuk është më vetëm një agjenci që mbështet vendet e BE-së në kufijtë e tyre. Ajo po shndërrohet në një agjenci dëbimesh, që vepron gjithnjë e më larg kufijve të vërtetë të Bashkimit Evropian”, tha Josephine Solanki, studiuese në institutin me seli në Amsterdam, Transnational Institute, gjatë një konference për shtyp përpara prezantimit të reformës.

Disa organizata joqeveritare dhe organizata të shoqërisë civile kërkojnë që çdo zgjerim i mandatit të Frontex-it të shoqërohet me mekanizma më të fortë mbikëqyrjeje dhe llogaridhënies, për të garantuar mbrojtjen e të drejtave themelore të migrantëve. Sipas tyre, agjencia është përfshirë më parë në shkelje të të drejtave të njeriut gjatë operacioneve të saj brenda Evropës.

Megjithatë, çdo bashkëpunim me një vend të tretë do të kërkojë një marrëveshje të posaçme me shtetin përkatës, të ngjashme me marrëveshjet e statusit që Frontex ka tashmë me disa vende jashtë BE-së, përfshirë Shqipërinë, Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Këto marrëveshje mundësojnë zyrtarët e Frontex-it të vendosen në territorin e vendeve partnere për të kryer detyra të caktuara, përfshirë operacione të përbashkëta dhe ndërhyrje të shpejtë në kufi.

BE-ja po negocion aktualisht një marrëveshje me Senegal. Ndërkohë, në vitin 2023 u emërua një oficer i lidhur me Frontex-it për Senegal, mandati i zgjeruar i të cilit mbulon edhe Mauritaninë dhe Gambinë, në kuadër të marrëveshjeve joformale të bashkëpunimit.

Reforma do të parashikojë gjithashtu krijimin e një force të reagimit të shpejtë, që do të dislokohet në rast të mbërritjeve të papritura dhe në shkallë të gjerë të emigrantëve të parregullt, si dhe një njësi të mbikëqyrjes në internet, e ngarkuar me monitorimin e rrjetave sociale për të parandaluar dhe për të identifikuar dhe të ndaluar kërcënime të mundshme të sigurisë së kufijve dhe të qytetarëve evropianë.