Rrëzimi i Vuçiç; pse Moska ende nuk e ka humbur ende Serbinë

Disfata e Aleksandar Vuçiçit në zgjedhjet parlamentare në Serbi mund të shënonte një kthesë në raportet e Beogradit me Mosken, por ende për të folur për një shkëputje nga Rusia. Sipas France 24, Kremlini humbet një partner të rëndësishëm në Evropë, ndërsa ndikimi rus në Serbi mbetet i rënjosur në politikë, energji dhe qëndrimet ndaj Kosovës.

Humbja e Aleksandar Vuçiçit në zgjedhjet parlamentare serbe i ka hapur Mosken një tjetër front pasigurie në Evropë. Pas largimit të Viktor Orbánit nga pushteti në Hungari, Kremlini rrezikon të humbasë edhe një tjetër partner politik që i ka shërbyer për të ruajtur ndikimin e tij në kontinent.

Sipas televizionit francez France 24, fitova e Listës së Studentëve përben një zhvillim të ri në politiken serbe, të cilin Moska mund ta ketë të vështirë ta përmbyllë. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se rezultatet zgjedhore nuk nën kuptojnë automatikisht një ndryshim të menjëhershëm të kursit gjeopolitik të Serbisë.

Reagimi i parë nga Kremlini ishte i kujdesshem. Zëdhënësi Dmitry Peskov deklaroi se Rusia vlerëson kontributin e Vuçiçit në zhvillimin e marrëdhënieve dypalëshe dhe se Moska është e gatshme të bashkëpunohet në mënyrë konstruktive me autoritetet e reja serbe.

Vuçiç ka qenë prej viteve një partner i rëndësishëm për Vladimir Putinin, duke ruajtur marrëdhënie me Mosken edhe pas pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022. Ai ka refuzuar të bashkohet sanksioneve evropiane kundër Rusisë dhe e ka cilësuar Putinin si një mik të vërtetë.

Për këto arsye, France 24 e përsheh humbjen e tij si një goditje për interesat ruse në Evropë. Megjithatë, ekspertët vënë në dukje se Vuçiçi ka ndjekur një politikë të dyfishtë, duke ruajtur lidhjet me Kremlinin, ndërsa njëkohësisht ka mbajtur marrëdhënie me Perëndimin.

Sipas Eric Gordy, ekspertit për Serbinë në University College London, Vuçiçi ka marrë në njëfarë masë rolin që mbante dikur kryeministri hungarez Viktor Orbán, ndonëse në një formë më pak të theksuar. Ai ka kritikuar sanksionet kundër Moskës, por njëkohësisht ka lejuar shitjen e municioneve serbe që kanë përfunduar edhe në Ukrainë.

Edhe Vuk Vuksanović, ekspert për marrëdhëniet ruso-serbe në King's College London, vlerëson se Beogradi i ka shërbyer Moskës duke krijuar imazhin se Rusia nuk është plotësisht e izoluar në skenën evropiane. Në këto mënyrë, Serbia është kthyer në një pikë mbështetjeje për interesat ruse në Ballkan dhe në një faktor që ndërlëkohen përçarjet e Bashkimit Evropian për integrimin e rajonit.

Politologu Branislav Radeljić thekson se Moska ka shfrytëzuar lidhjet e ngushta me udhëheqjen serbe për të ushtruar presion mbi BE-në dhe për të kundërshtuar planet e saj për një integrim më të madh të Ballkanit.

Megjithatë, analistët paralajmërojnë se rendesia e humbjes së Vuçiçit për Rusinë nuk duhet ekzagjeruar. Kremlini nuk e ka konsideruar gjithmonë presidentin serb një partner plotësisht të besueshëm, por një politikan që përdorte marrëdhënie me Putinin për të ushtruar presion ndaj Perëndimit.

Për më tepër, ndikimi rus në Serbi nuk varet vetëm nga një lider. Bashkëpunimi në sektorin e energjisë, mbështetja e Moskës për qëndrimin e Beogradit ndaj Kosovës dhe simpatia historike e një pjesë të popullsisë serbe për Rusinë mbeten faktorë të rëndësishëm.

Rreziku për unitetin e studentëve

Një nga pikëpyetjet kryesore lidhet me qëndrimin që do të mbajë shumica e re parlamentare ndaj Moskës. Lista e mbështetur nga Lëvizja Studentore përfshin grupime me bindje të ndryshme, nga liberalë proevropianë deri te konservatorë që kërkojnë marrëdhënie me forca me Rusinë dhe Kinën.

Sipas Nebojša Vladisavljević, politolog në Universitetin e Beogradit, ky spektër i gjerë ideologjik mund ta bëjë të vështirë arritjen e një qëndrimi të përbashkët për politikën e jashtme.

Vuksanović paralajmëron se çështja ruse mund të kthehet në një pikë përçarje.