Rama i delegon policisë më shumë pushtet mbi protestat, gjoba deri në 500 mijë lekë për molotovët

Një ditë pas protesteve të dhunshme në Tiranë, Kryeministri Edi Rama ka dalë me një paketë të re ligjore që synon të ndryshojë mënyrën se si shteti trajton tubimet, dëmtimin e pronës dhe përgjegjësinë e pjesëmarrësve në grumbullime ku shpërthen dhuna.

Rama ka lidhur drejtpërdrejt nismën me protestet e fundit, gjatë së cilës pati sulme me molotovë ndaj institucioneve dhe dëmtime të pronës publike dhe private. Ai akuzoi PD-në se kishte organizuar dhunën dhe pretendoi se selia e saj kishte shërbyer si strehim dhe pikë furnizimi me lëndë plasëse.

Por përtej përplasjes së Rames me opozitën, paketa përmban disa ndryshime që prekin drejtpërdrejt raportin mes qytetarit, policisë dhe të drejtës kushtetuese për tubim.

Masa që ngre pyetjen më të rëndësishme është gjoba deri në 500 mijë lekë për personat që qëndrojnë në një turmë, duke qenë në dijeni se përreth tyre ushtrohet dhuna ose shkatërrohet prona.

Sipas shpjegimit të Rames, askush nuk do të ndëshkohet vetëm për pjesëmarrjen në protestë. Por këtu lind një problem që kërkon përgjigje konkrete: si do ta provojë policia se një qytetar kishte dijeni për dhunën dhe se qëndrimi i tij në turmë përmbënete shkelje?

Në një protestë me mijëra pjesëmarrës, ku një grup mund të sulmojë institucionet ndërsa pjesa tjetër qëndron në shesh, dallimi mes autorit të dhunës dhe qytetarit që nuk largohet bëhet vendimtar. Nëse ligji nuk përcakton qartë kriteret e përgjegjësisë individuale, zbatimi i tij mund të krijojë hapësirë për ndëshkimin e personave që nuk kanë kryer akte të dhunshme.

Rama ka parashikuar përjashtime për gazetarët, mjekët, vëzhguesit, punësuesit në detyrë dhe kalimtarët. Megjithatë, këto përjashtime nuk e zgjidhin vetvetiu çështjen e qytetarit që merr pjesë në mënyrë paqësore në një tubim ku persona të tjerë ushtrojnë dhunë.

Një tjetër ndryshim u jep autoriteteve mundësinë të kufizojnë tubimet deri në 72 orë pranë institucioneve arsimore, shëndetësore dhe objekteve të kultit. Paketa parashikon gjithashtu perimetra sigurie rreth objekteve të ndjeshme.

Edhe këtu problemi nuk është vetëm qëllimi i deklaruar për mbrojtjen e institucioneve, por mënyra se si policia do ta përdorë këtë kompetencë. Një kufizim i tillë kërkon kriteret e përcaktuara, arsyetim për rrezikun konkret dhe mundësinë e ankimi. Përndryshe, vendimi administrativ mund të ndikojë drejtpërdrejt në vendin dhe kohën e një proteste.

Paketa shkon edhe më tej, duke parashikuar ndërhyrje ndaj personave që bëjnë thirrje për dhunë në rrjetet sociale. Fillimisht autoritetet do të kërkojnë fshirjen e postimit dhe, sipas rastit, do të ofrojnë mbështetje psikologjike. Në rast refuzimi, policia mund të nisë procedimin penal në bazë të veprave ekzistuese.

Por këtu duhet bërë një dallim i qartë mes thirrjes konkrete për dhunë, e cila mund të përbëjë veprim penal, dhe shprehjes së ashpër politike që nuk nxit kryerjen e një akti të dhunshëm. Për këtë arsye, rendësi ka formulimi i dispozitave dhe jo vetëm interpretimi që u jep kryeministri gjatë prezantimit.

Në pjesën financiare, Rama ka propozuar parimin “Kush thyen, paguan”. Bizneset e vogla që pësonin dëme nga dhuna do të dëmshpërblehen në masën 100 për qind, ndërsa bizneset e madhe në masën 70 për qind.

Kjo pjesë e paketës synon t’u japë një zgjidhje subjekteve që humbasin pronën ose aktivitetin ekonomik për shkak të dhunës. Por mbetet për t’u sqaruar si do të identifikohen autorët, si do të përcaktohet vlera e dëmit dhe në çfarë mënyrë shteti do të kërkojë rikuperimin e shumave.