Zgjedhjet në Izrael: çfarë do të thotë një fitore e opozitës për Netanyahu?

Gara mes Benjamin Netanyahut dhe ish-shefit të ushtrisë, Gadi Eisenkot, mund të përcaktojë të ardhmen e institucioneve demokratike të Izraelit. Megjithatë, dallimet mes dy rivalëve mbeten të kufizuara në politikën e jashtme, marrëdhëniet me palestinezët dhe operacionet ushtarake në rajon.

Zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit në Izrael pritet të zhvillohen në një klimë të polarizuar politik dhe presioni ndërkombëtar. Pas gati dy dekadash nën drejtimin e Benjamin Netanyahut, vendi përballet me kritika për luftën në Rripin e Gazës, zgjerimin e vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor dhe operacionet ushtarake në Liban, Siri dhe Iran.

Sipas një analize të revistës amerikane Foreign Affairs, një fitore e opozitës mund të sjellë ndryshime të rëndësishme në qeverisjen e brendshme, por jo domosdoshmërisht në qëndrimin e Izraelit ndaj konfliktit izraelito-palestinez.

Gadi Eisenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe kundërshtari kryesor i Netanyahut, mbështet pavarësinë e gjyqësorit, lirinë e medias dhe administratën profesionale. Ai pret të kundërshtojë përpjekjet e qeverisë aktuale për të kufizuar kompetencat e institucioneve të drejtësisë.

Megjithatë, Eisenkot dhe Netanyahu ndajnë qëndrime të ngjashme për disa nga çështjet kryesore të sigurisë kombëtare. Të dy kundërshtojnë krijimin e një shteti palestinez dhe mbështesin operacionet ushtarake që Izraeli ka ndërmarrë pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.

Debati elektoral përqendrohet kryesisht në përgjegjësinë për dështimin e institucioneve izraelite të sigurisë për të parandaluar sulmin e Hamasit, gjatë të cilit u vranë rreth 1.200 persona dhe 251 të tjerë u morën peng.

Opozita akuzon Netanyahun se shpërfillin paralajmërimet e shërbimeve të inteligjencës, lejoi financimin e Hamasit përmes fondeve nga Katari dhe pengoi një hetim të pavarur për ngjarjet.

Eisenkot, i cili humbi një djalë dhe dy nipër gjatë luftimeve në Gaza, e ka kritikuar vazhdimisht kryeministrin për refuzimin e përgjegjësisë politike. Netanyahu dhe mbështetësit e tij, nga ana tjetër, ia atribuojnë dështimin ushtrisë dhe shërbimeve të sigurisë.

Pavarësisht këtyre përplasjeve, analiza vëren se rivalët politikë ndajnë një perceptim të ngjashëm për kërcënimet rajonale dhe për marrëdhëniet me palestinezët.

Shteti palestinez mbetet jashtë programit të forcave kryesore. Një nga përfundimet kryesore të analizës është se kundërshtimi ndaj krijimit të një shteti palestinez shtrihet përtej partisë Likud të Netanyahut. Shumica e partive politike hebraike në Izrael, përfshirë formacionin e Eisenkotit, nuk mbështet zgjidhjen me dy shtete.

Ky qëndrim është forcuar pas sulmit të 7 tetorit, megjithëse skepticizmi ndaj shtetësisë palestineze kishte nisur shumë më herët, veçanërisht pas Intifadës së Dytë dhe marrjes së kontrollit të Gazës nga Hamasi në vitin 2007. Eisenkot e ka kundërshtuar publikisht krijimin e një shteti palestinez. Edhe partitë e djathta, nga të cilat ai do të varej për formimin e një qeverie, mbajnë qëndrime të ngjashme.

Yair Golan, drejtuesi i një partie të majtë izraelite, është ndër të pakët politikanët hebrenj që mbështesin rikthimin e diplomacia dhe ndarjen politike nga palestinezët. Megjithatë, edhe ai nuk ka paraqitur një plan të qartë për realizimin e këtij objektivi.

Një nga fushat ku Eisenkot dallon nga Netanyahu është qëndrimi ndaj dhunës së kolonëve izraelitë kundër palestinezëve në Bregun Perëndimor. Ndërsa Netanyahu ka shmangur përpjekjet e aleatëve të tij të ekstremit të djathtë, Eisenkot i ka cilësuar sulmet e kolonëve si "terrorizëm hebre".

Ai kundërshton gjithashtu projektin e vendbanimit E1, i cili, sipas kritikëve, do të pengonte lidhjen territoriale të zonave që mund të përbëjnë një shtet të ardhshëm palestinez.

Megjithatë, këto dallime nuk nën kuptojnë mbështetje për sovranitetin palestinez. Në raport me Iranin, Eisenkot ka mbështetur goditjet ushtarake kundër kapaciteteve ushtarake dhe bërthamore të Teheranit, por kundërshton synimin e Netanyahut për rrëzimin e regjimit iranian përmes forcave ushtarake.

Sipas tij, ndryshimi i një qeverie nuk mund të arrihet vetëm përmes zgjedhjeve.