Raporti alarmues: 3 në 4 pilotë në Europë i zë gjumi gjatë fluturimit

Tre në katër pilotë në Europë kanë përjetuar episode të shkurtra gjumi të pavullnetshëm gjatë punës në kabinën e pilotimit, ndërsa pothuajse një në katër pranon se vazhdon të fluturojë edhe kur është tepër i lodhur. Të dhënat vijnë nga një sondazh i Shoqatës Europiane të Kabinës së Pilotimit (ECA), i zhvilluar gjatë sezonit veror të vitit 2026. Në anketë morën pjesë 8.589 persona, nga të cilët 7.198 përgjigje u përfshinë në analizën kryesore.

76,8 për qind e pilotëve kishin përjetuar të paktën një episod mikrogjumi gjatë katër javëve para anketës, ndërsa 24,7 për qind raportuan më shumë se pesë episode. Këto periudha të shkurtra gjumi të pavullnetshëm mund të ulin përqendrimin dhe aftësinë për të reaguar në situata që kërkojnë vëmendje të plotë.

Një nga shkaqet kryesore është lodhja e shkaktuar nga turnet e gjata, oraret e parregullta dhe koha e pamjaftueshme e pushimit. Rreth 35,6 për qind e pilotëve i konsiderojnë oraret e tyre të punës të paqëndrueshme, ndërsa 38,8 për qind thonë se zakonisht nuk kanë kohë të mjaftueshme për t’u rikuperuar mes turneve.

Shumë pilotë hezitojnë ta raportojnë lodhjen nga frika e pasojave në vendin e punës. Edhe pse 82,3 për qind e dinë si të paraqesin një raport, vetëm 11,9 për qind kanë besim te sistemi dhe vetëm 11,3 për qind thonë se raportimet e tyre kanë sjellë ndryshime konkrete për përmirësimin e sigurisë.

Problemi duket më i theksuar te kompanitë me kosto të ulët. Rreth 60,2 për qind e pilotëve të këtyre kompanive e vlerësojnë si të keq ose shumë të keq menaxhimin e rrezikut nga lodhja. Gjithashtu, 34,1 për qind raportuan të paktë pesë episode mikrogjumi gjatë katër javëve, krahasuar me 19,6 për qind të pilotëve të kompanive tradicionale.

Italia shënon gjithashtu një përkeqësim të dukshëm. Përqindja e pilotëve që punojnë për kompani me certifikatë italiane të operatorit ajror dhe që raportojnë kohë të pamjaftueshme për rikuperim nga lodhja u rrit nga 26,1 për qind në vitin 2023 në 42,9 për qind në vitin 2026.

Sipas komandantit Coen George, disa kompani ushtrojnë presion mbi pilotët për të zgjatur turnet, për të kompensuar vonesat ose për të përballuar probleme të planifikimit. Ai paralajmëroi se këto praktika mund të dëmtojnë sigurinë e fluturimeve.

Presidentja e ECA-së, Tanja Harter, kërkoi ndryshime konkrete në mënyrën se si kompanitë menaxhojnë lodhjen dhe se si autoritetet kombëtare kontrollojnë operatorët ajrorë. Sipas saj, përgjegjësia për sigurinë nuk mund t’u lihet vetëm pilotëve, por duhet të ndahet mes kompanive dhe institucioneve mbikëqyrëse.

Raporti ngre shqetësime për një problem që shkon përtej kushteve të punës: mungesa e pushimit të mjaftueshëm dhe frika për të raportuar lodhjen mund të ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë e pasagjerëve.